అంతర్యామి

కవి హృదయం
తాను మనసుతో చూసిన లౌకిక, అలౌకిక దృశ్యాలను, విషయాలను అందంగా వర్ణించి చెప్పగల ధీశాలిని ‘కవి’ అని పిలవడం పరిపాటి. ‘కవి’ శబ్దం తొలుత భగవంతుణ్ని ఉద్దేశించి వచ్చింది. ఈ విశ్వం ఒక అద్భుత కావ్యం. ఈ రమణీయ కావ్యాన్ని సృష్టించినవాడు భగవంతుడు. ‘కవి’ అంటే అతడే. అతడు సృష్టించిన జగత్కావ్యాన్ని దర్శించి మానవ కవులు ఏది రాసినా, అది భగవంతుడి కృతికి అనుకరణమే అని పెద్దల మాట.

అనుకరణ దోషం కాదు. అంధానుకరణం దోషం. యుక్తాయుక్త విచక్షణ లేకుండా అనుకరిస్తే తప్పే. అధర్మానుకరణమూ దోషమే. అంటే, ధర్మవిరుద్ధంగా చేసే పనులన్నీ పనికిరానివే. ఇలా లోకంలో అనుకరణ కూడా సమాజ హితాన్ని, నీతిని, న్యాయాన్ని నిలిపినప్పుడు అది గుణమే అవుతుంది కానీ దోషం కాదు. లోకంలో వర్ణన శీలం కలిగిన బుద్ధికుశలురు అందరూ కవులే అవుతారు.

విశ్వకల్యాణానికి దోహదం చేసినవారు, సమాజాన్ని ధర్మమార్గంలో నడిపేందుకు దారులు వెదికినవారూ ప్రాచీన కవులు. వాల్మీకి అదే పనిచేశాడు. కవి చెడును నిరసిస్తాడు. గుణాన్ని ప్రశంసిస్తాడు. ప్రోత్సహిస్తాడు.

వాల్మీకి- లోకంలో ధర్మతత్పరుడు, ఉదాత్తుడు, సత్యసంధుడు, ఉత్తమ శీలసంపన్నుడు, ఉదార చరితుడు, ఆదర్శ జీవనుడు అయిన మానవోత్తముడి గురించి వర్ణించాలనుకొన్నాడు. ఇది నిజమైన కవి హృదయం. అతడు కోరుకున్న కథానాయకుడు దొరికాడు. ఆయనే మానవజాతికి ఆరాధ్య పురుషుడైన శ్రీరాముడు. ఆయననే ప్రధానంగా చేసుకొన్న వాల్మీకి, తాను లోకానికి చెప్పదలచిన నీతి మార్గాలనన్నింటినీ చెప్పాడు.

వాల్మీకి లాగానే లోకరక్షణ కోసం రచన చేపట్టిన ధీరకవి వ్యాసుడు. ప్రాచీన సాహిత్యంలో వ్యాప్తిచెందిన రచనలన్నీ ఆయన రాసినవే. మానవ జీవితానికి ధర్మార్థ కామమోక్షాలనే చతుర్విధ పురుషార్థాలు మూలస్తంభాలని, ఆ స్తంభాలపైనే మనిషి బతుకు ఆధారపడి ఉందని సంపూర్ణంగా నమ్మిన కవిమహర్షి వ్యాసుడు. సమాజ ఉపయోగం కోసమే ఆయన భారతం రచించాడు. ధర్మార్థ కామ మోక్షాల విషయంలో- భారతంలో చెప్పనిది లోకంలో ఎక్కడా కనిపించదని, లోకంలో కనిపించేవన్నీ భారతంలో ఉన్నాయని- నిష్కర్షగా ప్రబోధించాడు. అందువల్ల ‘ఈ ప్రపంచంలోని సాహిత్యం అంతా వ్యాసుడు రుచి చూసిందే’ అనే నానుడి వచ్చింది. వాల్మీకి, వ్యాసులు కవిలోకానికి సదా ఆదర్శప్రాయులు.

కాళిదాసాది మహాకవులు ఉత్తమ సమాజ నిర్మాణానికి దారులు వెతికారు. ‘అభిజ్ఞాన శాకుంతలం’లో గృహస్థ ధర్మం, దాంపత్య ధర్మం మాత్రమే కాక- జననీ జనకులకు సంతానంతో ఉండాల్సిన మానవ సంబంధాలు, ఆప్యాయతలు, ఆదరణలు, కారుణ్యాలు, వాత్సల్యాలు... ఎన్నో వర్ణనల రూపంలో కనిపిస్తాయి. ఇదంతా సామాజిక ప్రయోజనమే. భవభూతి ‘ఉత్తర రామచరిత్ర’ ఆదర్శ దాంపత్య జీవనానికి ప్రతీకగా దర్శనమిస్తుంది. సీతాదేవి లేకుండా తాను ఒక్క క్షణమైనా జీవించలేనని పలికిన రాముడి మాటలు లోకానికి ఆదర్శప్రాయాలు.

భవభూతి- ‘ఈ లోకమంతా కారుణ్యమయం’ అన్నాడు. లోకంలో ఎక్కడ చూసినా కరుణ రసమే నిండి ఉన్నదని, అది లేకుంటే ఈ ప్రపంచం శ్మశానంగా మారిపోతుందని ఆయన అభిప్రాయం. ఈ మాట అక్షర సత్యం. లోకంలో జనులు పడుతున్న కష్టాలకు, నష్టాలకు పరిష్కార మార్గాలను వెతికినప్పుడు, చివరికి కారుణ్యం ఒక్కటే వీటికి ఉపశమనాన్ని కలిగిస్తుందని దృఢంగా నమ్మినవాడు భవభూతి. అందుకే ఆయన తన రచనల్లో లోకానికి కారుణ్యాన్ని పంచాడు. ధర్మాన్ని నిలిపాడు.

పంచతంత్రం, హితోపదేశం వంటి సంకలన గ్రంథాలు ఎందరో మహితాశయులైన మహాకవుల ఉదార హృదయాలకు ప్రతిబింబాలు. ఇలాంటి గ్రంథాల్లో కనిపించే చిన్న సూక్తి సైతం మానవ జీవితాన్నే ప్రభావితం చేస్తుంది. కవిహృదయం రవి ఉదయం లాంటిది. సూర్యకాంతి మానవజీవితానికి పరిపూర్ణంగా ఉపయోగపడిన విధంగానే, కవి సూక్తి మానవ జీవన గమనాన్ని స్ఫూర్తిమంతంగా తీర్చిదిద్దుతుంది. కవి హృదయానికి నమస్సు! అదే- ఉత్తమ మానవ జీవనానికి ఉషస్సు!

- డాక్టర్‌ అయాచితం నటేశ్వరశర్మ

మరిన్ని కథనాలు

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు

© 1999- 2016 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Designed & Developed by Eenadu WebHouse
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing @eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.