అంతర్యామి

సుఖానుభవం
హారపు అణువుల్ని ఎంతో ఆరాటంగా మోసుకెళ్లే చీమ- తన వర్తమానం, భవిష్యత్తు సైతం ఆనంద మయంగా ఉండాలని కోరుకుంటుంది. లోకంలో ఆబాల గోపాలానికీ అదే కోరిక ఉంటుంది. పలువురు సొంత భౌతిక సుఖాల పట్ల ఆరాటపడతారు. ఇతరులకు అటువంటివి లభింపజేయడం ద్వారా కొందరు ఆనందపడతారు. కోరికల్ని జయించి ఇంద్రియ నిగ్రహం సాధించదలచిన విరాగీ శాశ్వతమైన పరమానందాన్నే కోరతాడు.

ప్రతి ప్రాణిలోనూ అంతర్యామిగా, సాక్ష్య స్వరూపంగా నిలిచి ఉండేది పరమాత్మ ఒక్కడే. ఆయనది సత్‌-చిత్‌-ఆనంద తత్వం కనుక, ఆ వరసలో మూడో కోణమైన ఆనందం వైపు ప్రాణులన్నీ మొగ్గు చూపడం సహజమంటుంది ఓ సిద్ధాంతం! సుఖాపేక్ష ధర్మవిరుద్ధం కానంతవరకు- అసహజం, అనైతికం, అపరాధం అంటూ ఏదీ ఉండదు.

సుఖానుభవంలో అనేక స్థాయులు, తరగతులు ఉంటాయి. కొన్ని సుఖాలు స్వల్పమైన ఆనందమిస్తాయి. మరికొన్ని సాధారణ స్థాయి ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. ఇంకొన్ని మహదానందం ప్రసాదిస్తాయి. కొన్ని ఆనందాలు మరీ తాత్కాలికాలు. మరికొన్ని కొంత దీర్ఘకాలికమైన ఆనందాలు. కొన్ని అంశాలు మొదట ఆనందమిచ్చినట్లు కనిపించినా, కాలక్రమంలో అవి ఎక్కువ దుఃఖాన్ని కలిగిస్తాయి. లౌకికమైన సుఖాలతో ఎవరికైనా సర్వసాధారణంగా ఎదురయ్యే సమస్య అది!

సుఖాన్ని మూడు తరగతులుగా విభజించి చూపుతుంది భగవద్గీత. ఆ విభజనను గమనించి, వివేచనతో వ్యవహరించి, సుఖం కోసం ప్రయత్నించేవాడు దుఃఖాన్ని అధిగమిస్తాడు. అతడే నిజమైన సుఖానుభవం పొందగలడు.

సుఖాల్లో మూడో తరగతికి చెందినది తామసిక సుఖం. అది నిద్ర, సోమరితనం, ప్రమత్తత వంటివాటివల్ల కలిగే ‘సుఖం’. అది కలిగిన వ్యక్తి ‘నేను ఆనంద రహితమైన దుఃఖస్థితిలో ఉన్నాను’ అనే సత్యాన్ని తాత్కాలికంగా కప్పి పుచ్చే ప్రయత్నం చేస్తాడు. అందువల్ల కలిగేది ‘సుఖ భ్రాంతి’, పలాయన తత్వం. అవి దుఃఖ నివృత్తికి, సుఖప్రాప్తికి చేసుకోదగిన ప్రయత్నాల నుంచి మనిషిని దూరంగా ఉంచుతాయి. విలువైన కాలం వృథా అవుతుంది. వ్యయప్రయాసలు ఎక్కువవుతాయి. నిజానికి అదొక సుఖమే కాదు.

రెండో తరగతికి సంబంధించింది- రాజసిక సుఖం. ప్రాపంచిక సుఖాల్లో అనేకం ఈ తరగతిలోకి వస్తాయి. ఈ సుఖం మొదట్లో తీయగా ఉంటుంది. కాలక్రమంలో పులిసిపోయి, విరిగిపోయి, చివరికి విషతుల్యంగా మారుతుంది. ఇలాంటి ఇంద్రియ సుఖాలు తాత్కాలికాలు. ఏదైనా దూరమైనప్పుడు కలిగే దుఃఖం, అది లభించినప్పుడు కలిగే సుఖం కంటే తీవ్రంగా మారిపోతుంది.

మనసూ ఒక ఇంద్రియమే. అది అంతరింద్రియం. దాని ద్వారా ఏర్పడే ప్రాపంచిక అనుబంధాలతోనూ అదే సమస్య! ‘నాది’ అనుకోవడానికి వీల్లేని విషయాలవి. మోహం వల్ల ‘నేను, నాది’ అనే బంధాలు పెంచుకున్నవారు కొందరుంటారు. ఏ దుఃఖమూ కలిగించాల్సిన అవసరం లేని బాహ్య విషయాల వల్ల, వారు సుఖశాంతులు కోల్పోతారు.

మొదటి తరగతిలోకి వచ్చేది సాత్విక సుఖం! అది ఇంద్రియ-బాహ్య విషయాలు, బంధనాల వల్ల కలిగే సుఖం కాదు. అందులో ఇంద్రియ నిగ్రహంతో పాటు, బాహ్య విషయాల నుంచి మళ్లించి చిత్తాన్ని అంతర్ముఖం చేసే సుఖం ఉంటుంది. ఆత్మలో నిలిపి ఉంచడం, బంధాల నుంచి విముక్తి సాధించటంవల్ల కలిగే సుఖం అది. చిత్తాన్ని ఆత్మనిష్ఠతో ఉంచడానికి వీలుగా జ్ఞాన, వైరాగ్య, ధ్యాన, సమాధి స్థితుల్ని సాధన చేయాలి.

ఆ సాధన ఆరంభంలో ఓ దుఃఖానుభవంలా అనిపించవచ్చు. క్రమ పరిణామంలో అది అమృత తుల్యమైన ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆ సుఖం రాజసిక సుఖానికి పూర్తి వ్యతిరేకం. ఆధ్యాత్మిక సాధనలన్నీ సాత్విక సుఖాన్ని పొందేందుకు ఉద్దేశించినవే!

- మల్లాది హనుమంతరావు

మరిన్ని కథనాలు

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు

© 1999- 2017 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Designed & Developed by Eenadu WebHouse
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing @eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.