అంతర్యామి

ప్రజ్ఞ
ప్రజ్ఞ అంటే స్వీయ జ్ఞానం లేదా ఆత్మజ్ఞానం. దానికి మరో పేరు ‘తెలివి’. అది పుట్టుకతో వచ్చేది. తరవాత కలిగేది- లౌకిక లేదా ప్రాపంచిక జ్ఞానం. అంటే, మనిషి జన్మ ఎత్తాక లభించేది.
‘ఉప్పు, కర్పూరం రెండూ ఒకేలా ఉన్నప్పటికీ వాటి రుచులు వేరుగా ఉంటాయి’ అన్నారు వేమన. ప్రజ్ఞ, జ్ఞానమూ అంతే! ఆ రెండూ ఒకేలా అనిపిస్తాయి. అవి చేసే ప్రక్రియలు వేరుగా ఉంటాయి. పారమార్థిక జ్ఞానం, ప్రాపంచిక జ్ఞానం- ఈ రెండింటిలో ఒకటి తల్లివేరైతే, మరొకటి పిల్లవేరు లాంటిది.
సముద్రం మేఘాలకు జన్మనిస్తుంది. సాగరం ఉన్న చోటే ఉంటుంది. మేఘాలు మాత్రం ఆకాశంలో తేలియాడుతూ భూగ్రహం చుట్టూ తిరిగి వస్తుంటాయి. భూమిపై మూడు వంతులు సముద్రం నీరే ఉన్నప్పటికీ అది భూలోకులకు ఎప్పుడూ కనబడుతూ ఉంటుందా? లేదు. పనికట్టుకుని మనుషులు సాగరతీరానికి వెళ్తే తప్ప అది కనిపించదు. మేఘాలు అలా కాదు. కొద్దిగా తలపైకెత్తి చూస్తే మేఘాలు అంతటా కనిపిస్తాయి. అదే విధంగా, మనిషి అంతరాంతరాల్లో ఉన్న ప్రజ్ఞ నుంచే విజ్ఞాన శాస్త్రాలన్నీ పుట్టుకొచ్చాయి. లోకులకు కేవలం ఆకాశంలోని మేఘాలు కనబడినట్లుగానే ప్రపంచంలో మనుషులకు విజ్ఞానశాస్త్రాలు మాత్రమే వారి ఆలోచనలకు స్ఫురిస్తాయి. వాటి వెనక మాతృకగా నిలిచిన ‘సృష్టికర్త’ (ప్రాథమిక జ్ఞానం) స్ఫురణే రాదు. ఆకాశమంత ఎత్తు ఎదిగిన చెట్టు కళ్లకు స్పష్టంగా కనబడుతుందిగాని, దానికి జన్మ ఇచ్చిన విత్తనం కనబడదు. దానివైపు మనిషి దృష్టి అసలే పోదు. విజ్ఞాన వృక్షాన్ని సృష్టిస్తున్న మనిషి లోపలి జ్ఞానం బ్రహ్మజ్ఞాన ప్రతిరూపం. ఎందుకంటే ‘సత్యం జ్ఞానం, అనంతం బ్రహ్మ’ అంటుంది వేదం. ఆలోచనల ప్రవాహంలో పడి కొట్టుకుపోతూ ఉండ టం వల్ల మనిషి విషయ జ్ఞానానికే ఆకర్షితుడై పరిమితుడైపోయాడు. అంతరంగంలోని ‘జ్ఞానదీపం’ పట్ల ఎరుక తప్పిపోయాడు.
ఒక ఇంటిలో ప్రకాశవంతంగా కాంతి నిండి ఉంది. ఆ గృహంలో ఖరీదైన వస్తువులు, పదార్థాలను సందు లేకుండా నింపారు. అప్పుడు, ఆ గృహంలో అద్భుతమైన వెలుగు నింపిన కాంతి అదే ఇంటిలో ఇంకా ఉంటుందా? ఉండదు. మనసులోనూ అంతే! నిండుగా ఉన్న నీటికుండలో రాళ్లు వేస్తే కుండలోని నీళ్ళన్నీ బయటకు  ఒలికిపోయినట్లు, ప్రాపం  చిక విషయాలతో మనసు గృహాన్ని పూర్తిగా నింపేశాక ఇక అందులోని కాంతి బయటకు వెళ్ళిపోతుంది. మనిషి మనుగడకై ప్రాపంచిక విషయజ్ఞానం అవసరమే. అనేక అంశాల్ని మనసులోకి కుక్కేయకుండా అవసరం తీరాక వాటిని మనసు నుంచి తొలగించివేయాలి. లేకపోతే ఆత్మజ్ఞానం మూసుకుపోయి మనిషికి జీవనకాంతి లేకుండాపోతుంది.
ప్రాపంచిక విషయ సంబంధిత జ్ఞానం సేకరించుకునేది. అదంతా మనసు సంచిలో దాచుకునే సామూహిక జ్ఞాపకం. కాని ‘ప్రజ్ఞ’ లేదా ‘తెలివి’ జ్ఞాపకం కాదు. అది నిప్పులో కాలనిది. నీటిలో నాననిది, గాలిలా మారనిది. దాన్ని ఎలా జ్ఞాపకం ఉంచుకోగలం? స్మృతి ఎప్పుడూ ఉండేది. దాన్ని ఎలా జ్ఞాపకం ఉంచుకుంటాం? అది మనిషి చైతన్య లక్షణం. అతడి ఉనికి స్వభావం అది ఆత్మ సంబంధితమైనదే గానీ మనసుకు చెందినది కాదు. మనిషి అనుభవాలన్నీ జ్ఞాపకాల రూపంలో మనసులో నిండుకొని ఉంటాయి. అందువల్లే మనసు అనుభవాల (జ్ఞాపకాల) ఆధారంగా పనిచేస్తూ ఉంటుంది. కాని, జీవితం నిత్యనూతనంగా ఉంటుంది. సమస్యలు కొత్తగా వస్తాయి. కొత్త సమస్యకు పాత మనసులో పరిష్కారాలు దొరకవు. అప్పుడు, ‘బుద్ధి (తెలివి) బలం’ రంగంలోకి దూకుతుంది. ప్రజ్ఞ, తెలివి, బుద్ధి అనేవి తెల్ల రక్తకణాల్లాంటివి. అవి అనారోగ్య సమస్య ఉత్పన్నమైనప్పుడే పుట్టుకొస్తాయి. అప్పటివరకూ ఉనికి పునాదుల కింద రహస్యంగా పహరా కాస్తూంటాయి. అందుకనే ఆత్మచైతన్యం ఇరవై నాలుగ్గంటలూ మెలకువతోనే ఉంటుంది. విషయ సంబంధిత జ్ఞానం, ఒక జ్ఞాపకం. దానికి పూర్తిగా భిన్నమైనదే- ప్రజ్ఞ లేదా తెలివి. అందుకనే ‘జ్ఞాపకం’ తెలివి కాదు అనేవారు ప్రఖ్యాత తత్వవేత్త ఓషో!
- మునిమడుగుల రాజారావు

మరిన్ని కథనాలు

జిల్లా వార్తలు
జిల్లా తాజా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు

© 1999- 2018 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Designed & Developed by Eenadu WebHouse
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing @eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Terms & Conditions   |    Privacy Policy

Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.