విశ్వకర్మ జయంతి - EENADU
close

అంతర్యామి

విశ్వకర్మ జయంతి

లిత కళల్లో శిల్పం ఒకటి. శిల్ప నిర్మాణం దృశ్యకళ, స్థిరకళ. శిలను ప్రతిమగా మలచడం శిల్పం. రాళ్లతోనే కాదు మట్టి, కొయ్య లోహాలతో రూపచిత్రణం, మూర్తిచిత్రణ- శిల్పకళ. శిల్పకళకు అధిదైవంగా మన సంప్రదాయం విశ్వకర్మను చెబుతోంది. విశ్వకర్మ పురాణ పురుషుడు. రుగ్వేదం పదో అధ్యాయంలో రెండు సూక్తాల్లో విశ్వకర్మ ప్రస్తావన ఉంది. అతణ్ని వాస్తోస్పతిగా చెబుతారు. యజుర్వేదం విశ్వకర్మను రుషిగా, శిల్పిగా పేర్కొంది. సూర్యుడి ప్రధానమైన ఏడు కిరణాల్లో మూడోదాన్ని విశ్వకర్మ అని వ్యవహరిస్తారు. ఈ కిరణం బుధగ్రహాన్ని పోషిస్తుందని వైదిక భావన. రుగ్వేదం దశమ మండలంలోని 81-82 సూక్తాలద్రష్టగా భావన విశ్వకర్మ కనిపిస్తున్నాడు.

దేవశిల్పి విశ్వకర్మ, అష్టవసువుల్లో ఒకడైన ప్రభావసు కుమారుడు. తల్లి యోగసిద్ధి. ఈమె దేవగురువైన బృహస్పతి సోదరి. ఈమెను విష్ణుపురాణం వరస్త్రీ అని పేర్కొన్నది. పురాణాల ప్రకారం విశ్వకర్మకు అయిదుగురు కుమారులు. నలుగురు కుమార్తెలు. కుమారుల్లో ఒకడైన నలుడు రామాయణంలో సుగ్రీవుడి సైన్యంలోని ఒక వానరుడు. శ్రీరాముడు సేతువును నిర్మించే యత్నంలో ఉండగా వరుణుడు ప్రత్యక్షమై నలుడు విశ్వకర్మ కుమారుడని అతడివల్ల వాస్తుశాస్త్ర సంపద లభించింది గనుక నలుడి పర్యవేక్షణలో సేతువు నిర్మించమని రాముడికి చెబుతాడు. ఇతర కుమారులు అజయకపాటుడు, అహిర్భుద్నయుడు, త్వష్ట, రుద్రులు. విశ్వకర్మ పుత్రికలుగా సంజ్ఞ, చిత్రాంగద, సురూప, బర్హిష్మతిలని విష్ణుపురాణం పేర్కొన్నది. విశ్వకర్మ భార్య ప్రహ్లాది. నలుడు, సంజ్ఞ ఈమె సంతానమని మిగిలినవారు విశ్వకర్మకు ఘృతాచి అనే అప్సరస వనితవల్ల జన్మించారని పురాణ కథనం. సంజ్ఞ సూర్యుడి భార్య. అతడి వేడికి తాళలేక తండ్రి దగ్గరకు వెళ్లి మొరపెట్టుకుంటే- విశ్వకర్మ సూర్యుణ్ని అరగదీసి ఉష్ణతీవ్రతను తగ్గించాడని, ఆ పొడితో సుదర్శన చక్రం తయారుచేసి విష్ణువుకిచ్చాడని పురాణ కథనం. శివుడికి త్రిశూలాన్ని, కుబేరుడికి పుష్పక విమానాన్ని, సుబ్రహ్మణ్యుడికి శక్తి అనే ఆయుధాన్ని ఆ రజం నుంచే రూపొందించినట్లు పురాణ వచనం.

విశ్వకర్మ నిర్మాణాలను పురాణేతిహాసాలు పేర్కొంటున్నాయి. యముడి కొలువును విశ్వకర్మే నిర్మించాడు. విశ్వకర్మ జలంలో నివసించి అక్కడ వరుణుడికి మందిరం సృజించాడు. ఇంద్రుడికి విజయమనే ధనుస్సును నిర్మించి ఇచ్చాడు. త్రిపురాసుర సంహార సందర్భంలో శివుడికి దివ్యరథాన్ని సృష్టించి ఇచ్చాడు. విశ్వకర్మ ఒకసారి ఒక గుర్రం తలనరికి మహావిష్ణువు శరీరానికి అతికించాడు. విష్ణువు హయగ్రీవుడనే రాక్షసుణ్ని వధించాడు. ఈ రూపంలో విష్ణువు పేరూ హయగ్రీవుడే!

తిలోత్తమ అనే అప్సర స్త్రీని సృష్టించినవాడు విశ్వకర్మేనని చెబుతారు. లంకా నగరాన్ని విశ్వకర్మ నిర్మించాడని ఉత్తర రామాయణం చెబుతోంది. విశ్వకర్మ వాహనం బాతు. వంగదేశంలో విశ్వకర్మ గజవాహనాన్ని అధిరోహించిన శిల్పాలు, చిత్రాలు ఉన్నాయి. విశ్వకర్మను వృద్ధమూర్తిగా చూపే చిత్రాలు ఉత్తర భారతదేశంలో, యౌవనంలో ఉన్న చిత్రాలు పశ్చిమ్‌ బంగలో కనిపిస్తాయి. కొలమానిని విశ్వకర్మ ఆయుధం. ‘ఓం విశ్వకర్మాయ నమః’ అనేది విశ్వకర్మ ప్రార్థనామంత్రం. ఘృతాచి, విశ్వకర్మలు పరస్పరం శపించుకొని భూలోకంలో జన్మించినప్పుడు వారికి కలిగిన సంతానమే వివిధ లోహ, దారు వృత్తుల కళాకారులని కొన్ని గ్రంథాలు వివరిస్తున్నాయి. దేశంలో కొన్ని కార్మిక సంఘాలు విశ్వకర్మ జయంతిని కార్మికదినంగా జరుపుకొంటున్నాయి. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో పరిశ్రమల్లోని ఉద్యోగులకు విశ్వకర్మ పురస్కారాలను ప్రదానం చేస్తుంటారు.

- డాక్టర్‌ దామెర వేంకట సూర్యారావు

మరిన్ని కథనాలు

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు
+

© 1999- 2019 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Powered By Margadarsi Computers

Android PhonesApple Phones

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Terms & Conditions   |   Privacy Policy

Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.