close

అంతర్యామి

మంచి మనసు

శ్రీమద్రామాయణంలోని ప్రతి పాత్రా మానవాళికి మహోపదేశాన్నిస్తుంది. కొన్ని పాత్రలు ఆదర్శవంతంగా ఎలా జీవించాలో విశదం చేస్తాయి. చెడుతలంపులు, దుర్బోధలవల్ల జీవితాలు ఎలా అస్తవ్యస్తమవుతాయో  మరికొన్ని చెబుతాయి.

దుర్బోధలవల్ల కలుషితమయ్యే మనసు కఠినంగా మారుతుంది. స్వార్థ చింతన ప్రబలుతుంది. ఇందుకు కైకేయి పాత్ర నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.

అయోధ్యా నగరమంతా శ్రీరామ పట్టాభిషేక సంరంభంలో మునిగి ఉండగా, పుట్టింటి దాసి మంథర   దుర్బోధకు లోనైంది కైకేయి. దేవాసుర సంగ్రామం నాడు దశరథుడు తనకు ఇస్తానన్న రెండు వరాలను ఈ సమయం చూసి కోరుకుంది. అవి శ్రీరాముణ్ని అడవికి పంపడం, భరతుడికి పట్టం కట్టడం. దశరథుడి అనునయ వాక్యాలు, ధర్మబోధలు, దుఃఖం- కైకేయి కఠిన చిత్తాన్ని కరిగించలేకపోయాయి.

చివరకు ఆమె కాఠిన్యం దశరథుడి ప్రాణాలనే బలితీసుకుంది. భరతుడు తల్లిని దూషిస్తాడు. శ్రీరాముడిపట్ల తన భక్తిని, సోదరప్రేమను ప్రకటించాడు. అందరికీ దూరమైంది కైకేయి.

మనిషి మనసు నవనీతంలా ఉండాలి. కరుణ రసార్ద్ర పూరితంగా భాసించాలి. దయాదాక్షిణ్య భావాలతో తొణికిసలాడాలి.

నిండైన మంచిమనసు నిర్మల గంగాప్రవాహం వంటిదని మహనీయుల మాట. ఎదుటివారి బాధలకు, కష్టాలకు కరిగిపోని మనసు కఠిన పాషాణం లాంటిది. అది మానవ నైజం కాదు. కాకూడదు.

పరుషంగా మాట్లాడటం, కఠినంగా వ్యవహరించడం వంటివి లేకుండా, రాగద్వేషాలు సోకని నిర్మల చిత్తంతో ఎవరుంటారో, వారిని సుఖం నీడలా వెన్నంటి ఉంటుందని విదురనీతి ప్రస్తావించింది.

మనలోని కాఠిన్య భావన ఎదుటివారి మనసును గాయపరచడమే కాదు, మనపై ఏహ్యభావాన్ని కలిగిస్తుంది.

దండకారణ్యం పంచవటి ప్రాంతంలో, పర్ణశాలలో ఉన్న సీతాసాధ్విని అపహరించాలన్న దుష్టతలంపుతో మారీచుడి సాయం కోరతాడు రావణుడు. శ్రీరామచంద్రుడితో వైరం తెచ్చుకునే దుష్టయత్నం వద్దని ఎంతగా హితవు చెప్పినా వినడు రావణుడు. పైగా ‘ఇది రాజాజ్ఞ! పాటించకపోతే మరణదండన తప్పదు’ అని కఠినంగా హెచ్చరిస్తాడు. ఈ మూర్ఖుడి చేతిలో మరణించేకన్నా శ్రీమన్నారాయణుడి అవతారమైన రామచంద్రుడి చేతిలో మరణించడమే మేలని భావిస్తాడు మారీచుడు.

కొన్ని సందర్భాల్లో కఠినత్వం ఎదుటివారి ప్రవర్తనలో మార్పుతెస్తుంది. ఆ వైఖరి అభిలషణీయం కూడా. ధర్మరక్షణకు, అరాచకాల అడ్డుకట్టకు కఠిన వైఖరి ఎంతైనా అవసరం. కొందరి మాటలు కఠినంగా ఉంటాయి. లోపల వెన్నలా కరిగే మనసుంటుంది. వారిపై కఠినాత్ములన్న నింద వేయకూడదు.

కఠిన పరీక్షలకు లోనుకానిదే శ్రీరామకృష్ణులు శిష్యులను స్వీకరించేవారు కాదు. తన శిష్యులు లోకాదర్శ పురుషులై అలరారడమే ఆయన ఆశయం. శిష్యుల ప్రవర్తనను పరీక్షించడంలో ఆయన నిపుణుడు.

మహాత్ముడు దక్షిణాఫ్రికాలో ఉన్నప్పుడు ఒక విద్యార్థిని కాస్తంత దండిస్తాడు. తరవాత ఎంతో బాధాతప్త హృదయుడవుతాడు. పశ్చాత్తాప పడతాడు. ఉపవాస దీక్షచేసి తనకుతానే శిక్ష వేసుకుంటాడు. మహాపురుషుల కఠిన ధోరణి ఎదుటివారి ప్రవర్తనలో మార్పును కోరుతుంది. వారి హృదయం ఎల్లప్పుడూ శాంతి, సౌజన్యాలకు నిలయంగా ఉంటుంది.

కోపం, ద్వేషం, అసూయ లాంటివాటితో ఓ చెత్తకుండీలా మనసు ఉండకూడదు. అదొక ఖజానా. ప్రేమ, సంతోషం, తీయని జ్ఞాపకాలతో ఉండాలంటారు స్వామివివేకానంద.

స్వచ్ఛమైన జలంలో లవణీయతా శాతం పెరిగితే అది కఠిన జలంగా తయారై తాగేందుకు పనికిరాదు. ద్వేషం, వైరం లాంటి వికృత భావాలతో కూడిన కాఠిన్యపు వ్యక్తిత్వం ఆత్మీయానురాగాలకు దూరమవుతుంది.

కరుణ, ప్రేమ, అభిమానం, ఆత్మీయత మనసులో పాదుకుంటేనే కాఠిన్యపు పొరలు తొలగుతాయి.

- దానం శివప్రసాదరావు

మరిన్ని కథనాలు

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు

© 1999 - 2019 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Powered By Margadarsi Computers
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing @eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Terms & Conditions | Privacy Policy

Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.