close

ప్రధానాంశాలు

Facebook Share Twitter Share WhatsApp Share Telegram Share
దేశానికి కొత్త మ్యాప్‌ కావాలి

ప్రకృతి వనరుల దోపిడీ నివారణకు ఇది అవసరం
మనం భౌగోళిక-రాజకీయ పరిధుల్ని మించి ఆలోచించాలి
75 ఏళ్లలో కొన్ని విజయాలు సాధించినా.. సాధించనివీ ఉన్నాయి
‘ఈనాడు’ ముఖాముఖిలో మహాత్ముడి మనవడు గోపాలకృష్ణ గాంధీ
ఎం.ఎల్‌. నరసింహారెడ్డి
ఈనాడు - హైదరాబాద్‌

డబ్బు, కండబలం భారత ఎన్నికల వ్యవస్థను అపహాస్యం చేస్తున్నాయని, ప్రకృతి వనరుల విధ్వంసం, పౌష్టికాహార లోపం, వ్యవసాయ సంక్షోభం, మహిళలపై హింసవంటి సమస్యలు దేశాన్ని పట్టి పీడిస్తున్నాయని మహాత్మాగాంధీ మనవడు గోపాలకృష్ణ గాంధీ అభిప్రాయపడ్డారు. ప్రభుత్వవిధానాలు ఇలాగే కొనసాగుతూ, వనరులను ప్రైవేటుకు అప్పచెబుతూ పోతే ధనిక, పేద వర్గాలుగా దేశం విడిపోతుందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ప్రస్తుత రాష్ట్ర, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలనే రాజకీయ మ్యాప్‌లు చెదరకుండా, దేశాన్ని పర్యావరణపరంగా గుర్తిస్తూ కొత్త మ్యాప్‌ ఉండటం శ్రేయస్కరమని చెబుతున్నారు. భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం సిద్ధించి 75 సంవత్సరాలైన సందర్భంగా దేశంలోని ప్రస్తుత పరిస్థితుల గురించి ‘ఈనాడు ప్రత్యేక ప్రతినిధి’కి ఆయన ఇంటర్వ్యూ ఇచ్చారు.
స్వాతంత్య్ర సమరయోధులు, దేశం కోసం ప్రాణాలర్పించినవారు ఆశించినదానికి తగ్గట్లుగా దేశం ఈ ఏడున్నర దశాబ్దాల్లో పురోభివృద్ధి సాధించింది అంటారా?
చాలా రంగాల్లో పురోభివృద్ధి సాధించాం. అనేక రంగాల్లో సాధించలేదు. అభివృద్ధి సాధించిన, సాధించని అయిదేసి రంగాల గురించి చెబుతాను.
స్వాతంత్య్రం సిద్ధించాక ఏడున్నర దశాబ్దాల తర్వాత కూడా ఇంకా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశంగానే ఉన్నాం. పేదరికం నిర్మూలన, నిరుద్యోగం, పౌష్టికాహారలోపం, స్త్రీ-పురుష అసమానతలు మన దగ్గరే ఎక్కువ ఉన్నట్లు అనేక సర్వేలు చెబుతున్నాయి కాదా?
అభివృద్ధి చెందుతుండటం అనే దశ లేని దేశాలు, సమాజాలు ఎక్కడా ఉండవు. ప్రపంచంలోకెల్లా అభివృద్ధి చెందిన దేశం కూడా నిరంతరం అభివృద్ధి చెందుతూనే ఉంటుంది. కాబట్టి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశంగా ఉండటమన్నది తప్పూ కాదు, అసాధారణమూ కాదు. మన పంచవర్ష ప్రణాళికలు దేశాన్ని కేవలం ధనిక దేశంగానే కాకుండా అన్నివర్గాలకు సమాన అవకాశాలు లభించే దేశంగా రూపొందించడంలో కొంతవరకు సఫలీకృతమయ్యాయి. అయితే ఈ మధ్యకాలంలో వస్తున్న అభివృద్ధి విధానాలు అన్యాయంగానూ, అసమానతలను ఎక్కువ చేసే విధంగానూ, పర్యావరణం దృష్ట్యా చాలా ప్రమాదకరమైనవిగాను, అనాలోచితంగానూ ఉంటూ విచ్చలవిడిగా దారితప్పిపోతున్నాయి. ప్రభుత్వ విధానాలు, ప్రైవేటు పెట్టుబడులు కొనసాగుతున్న తీరు చూస్తే పల్లెల్లోని ప్రజల భూములన్నీ పరిశ్రమల సొత్తన్నట్లు, చెరువుల స్థానంలో పెద్ద భవంతులు నిర్మించుకోవచ్చన్నట్లూ, గ్రామీణ పేదల పొలాలు, ఆవాసాలంటే రియల్‌ ఏస్టేటు కేంద్రాలు అన్నట్లు మారిపోతున్నాయి. ఇదే పరిపాటిగా మారితే మన వనరులన్నీ అథఃపాతాళానికి పడిపోయి దేశంలో కొందరు సంపన్నులుగానూ, మరికొందరు దోపిడీకి గురవుతున్నవర్గంగానూ విడిపోతారు. రెండు రకాల దేశంగా మారిపోతుంది. ఇలాంటి పరిస్థితికి వ్యతిరేకంగా ఎలాంటి పోరాటం రాకుండా, ఎన్నికల సమయంలో డబ్బు కుమ్మరిస్తున్నారు. ఇది మన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ ఎదుర్కొంటున్న పెద్ద సవాలు. పరిస్థితి పూర్తిగా చేజారక ముందే కళ్లు తెరిచి చక్కదిద్దుకోవడం అత్యవసరం.
దేశ సమాఖ్య స్ఫూర్తిని పూర్తిగా విస్మరిస్తున్నారని, ఈ పరిస్థితి దేశ సమగ్రతకు భంగం కలిగిస్తుందని కొందరు మేధావులు వాదిస్తున్నారు.  మీరేమనుకుంటున్నారు.
దేశంలో దక్షిణ, ఈశాన్య ప్రాంతాలు సమాఖ్య స్ఫూర్తికి సంబంధించి మన రాజ్యాంగపు ఆత్మలుగా భావించాలి. గతంలో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ఈ రెండు ప్రాంతాలూ ప్రత్యేక దేశాలుగా ఉండాలనుకున్నవే. ప్రజాస్వామిక భారతదేశంలో అది అసాధ్యం, అనవసరమని భావించి ఆ ఆలోచన విరమించుకున్నాయి. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అధికారాల మధ్య ఉండాల్సిన సంతులనానికి ప్రతీకలు ఈ రెండు ప్రాంతాలు. అయితే మనం రాష్ట్రాల గురించి భౌగోళిక-రాజకీయ పరిధుల్ని మించి ఆలోచించాల్సిన సమయం వచ్చింది. భౌగోళిక-రాజకీయ ప్రాంతాలుగా రాష్ట్రాలు మన ఉనికికి సంబంధించిన ఒక సత్యం. అది అలాగే ఉంటుంది. రాబోయే రోజుల్లో మరిన్ని రాష్ట్రాలు ఏర్పడే అవకాశం కూడా ఉంది.
కాని పర్యావరణ ప్రాధాన్యం ఉన్న ప్రాంతాల ఆధారంగా ఓ కొత్త భారత చిత్రపటాన్ని ఊహించవలసిన అవసరం ఉందని నేను గట్టిగా నమ్ముతున్నాను. దేశంలోని 36 రాష్ట్ర, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల రాజకీయ మ్యాప్‌లు చెదరకుండా, దేశాన్ని ఎడారి భారతం, అరణ్య భారతం, తీరప్రాంత భారతం, హిమాలయ భారతం అంటూ పర్యావరణపరంగా గుర్తిస్తూ కొత్త మ్యాప్‌ ఉండటం శ్రేయస్కరం. ఆయా ప్రాంతాలను రక్షించడానికి, పరిరక్షించడానికి, దోపిడీకి గురికాకుండా ఉండటానికి, తవ్వి నాశనం చేయకుండా ఉండటానికి ఇది అవసరం. అంతరించిపోతున్న విలక్షణ మానవ జాతులను, ప్రమాదంలో ఉన్న.. కాపాడుకోదగిన సున్నితమైన ఆవాస ప్రాంతాలుగా కాకుండా దేశ సాంకేతిక-వాణిజ్య అభివృద్ధికి అవకాశమిచ్చే వనరులుగా చూస్తున్నాం. సమాఖ్య వ్యవస్థ అంటే కేవలం రాజకీయాధికారం, పన్నుల పంపకమే కాదు, సామాజిక, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక వైవిధ్యాన్ని, సున్నితత్వాన్ని గుర్తించడం, గౌరవించడం కూడా.
ధనిక-పేద వ్యత్యాసం పెరుగుతోంది. మల్టీ బిలియనీర్లలో భారతదేశానిది మూడో స్థానం. అదే సమయంలో అధిక శాతం జనాభా దారిద్య్రరేఖకు దిగువన ఉంది. మన రాజ్యాంగ నిర్మాతలు దీన్ని అంచనా వేయడంలో వైఫల్యం చెందారంటారా?
ఈ విషయంలో రాజ్యాంగం వైఫల్యం చెందలేదు. మనమే వైఫల్యం చెందాం. మన జాతినిర్మాతలు సరైన రాజ్యాంగాన్నే ఇచ్చారు. దీనిని నిర్వహించడంలో మన పాత్ర మనం పోషించడం లేదు. ప్రభుత్వరంగ సంస్థల పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ విషయం కూడా అంతే. మన పూర్వీకులు సరైన బాటనే వేశారు. దానిని అనుసరించడంలో మనం విఫలమయ్యాం.
కాంగ్రెస్‌, వామపక్షాలు సమీప భవిష్యత్తులో సరైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందించే అవకాశం ఉందంటారా?
కాంగ్రెస్‌ లెప్ట్‌ వైపు మొగ్గు చూపి, వామపక్షాలు ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా కొనసాగితే వీరిద్దరూ పటిష్ఠంగానే ఉంటారు. వీరు కలిసి పని చేసి ఇతర ప్రజాస్వామిక పార్టీలతో సహకరించుకొని ముందుకెళ్లడంతోపాటు, ఈ ప్రకియలో తమ అహంభావాన్ని పక్కనపెట్టి పనిచేయగలిగితే బలమైన శక్తిగానే ఉంటారు. బ్రిటిషువాళ్లు మనల్ని విభజించి పాలించలేదు. మనం విడిపోతే వాళ్లు పాలించారు.
గాంధీయిజానికి వారసులు నేడు ఉన్నారంటారా?
ఉన్నారా లేరా అన్నది అంశమే కాదు. గాంధీ ఇలాంటి వాటి గురించి అసలు పట్టించుకొని ఉండరు. ఆయన ఏం కోరుకుని ఉంటారంటే... పోరాడి సాధించుకున్న స్వరాజ్యానికి మనమంతా వారసులమని గుర్తుంచుకుని సుపరిపాలనతో దాన్ని పరిరక్షించుకోవాలని. రాజకీయ పార్టీలు ప్రజలను కులం, మతం, ప్రాంతం, భాష ఇలా రకరకాలుగా విభజించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి కదా.. మనం ఎలా ఉన్నామో మన రాజకీయ పార్టీలు అలాగే ఉంటాయి. ఓటర్లను బట్టే రాజకీయ, ఎన్నికల వ్యవస్థలు ఉంటాయి.
బలమైన కేంద్రం-బలహీనమైన రాష్ట్రాలు అనే దిశగా దేశం నడుస్తోంది. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే భవిష్యత్తులో ఏం జరుగుతుంది?
అవును. అయితే బలహీనమైన కేంద్రం-బలమైన రాష్ట్రాల అనుభవం కూడా మనకుంది. సమస్యల పరిష్కారానికి అది సమాధానం కాదు. ఎవరు బలవంతులు, ఎవరు బలహీనులు అనేదాని వల్ల పెద్ద తేడా ఉండదు, కాకపోతే ఎవరు న్యాయంగా పాలన అందిస్తున్నారు, ఎవరు దీనికి భిన్నంగా ఉన్నారన్నది ప్రధాన అంశం.
చైనా, దక్షిణ కొరియా, సింగపూర్‌ తదితర దేశాలకు కూడా మనకొచ్చిన సమయంలోనే స్వాతంత్య్రం సిద్ధించింది. కాని ఆ దేశాలు మనకంటే చాలా ముందున్నాయి. అనేక రంగాల్లో వారితో మనం ఎందుకు పోటీపడలేకపోతున్నాం?
మనం సాధించుకున్న స్వరాజ్‌కు మన సొంత అర్థాలు తెలుసుకోవడం స్వాతంత్య్రం లక్ష్యం. అనేకచోట్ల ప్రత్యేకించి ఐర్లాండ్‌, అమెరికా తదితర దేశాల్లో జరిగిన స్వాంతంత్య్ర పోరాటాల గురించి గాంధీకి అవగాహన ఉంది. ఆయన భారత స్వాంతంత్య్ర పోరాటానికి, జాతీయ కాంగ్రెస్‌కు విలక్షణమైన, దేశానికి అనువైన మార్గదర్శకాన్ని ఇచ్చారు. దీంతో అద్భుతమైన ఫలితాలు వచ్చాయి. దీంతోపాటు రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత అంతర్జాతీయ పరిస్థితి కూడా తోడ్పడింది. ఇలాగే అంబేడ్కర్‌ ఇతర ప్రజాస్వామ్య, రిపబ్లికన్‌ దేశాల రాజ్యాంగాల్లోని అంశాలను తీసుకోవడమే కాకుండా మనదేశ పరిస్థితులకు తగ్గట్లుగా రాజ్యాంగం ముసాయిదాను ఇచ్చారు. పీఠికలోనే స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వాలకు చోటు కల్పించారు. కాబట్టి ఇతరులతో పోటీపడటానికి వారిని కాపీ కొట్టాల్సిన అవసరం లేదు. మన సొంత సమస్యలను ఎలా పరిష్కరించుకోవాలో, మన లక్ష్యాలను ఎలా చేరాలో ఆలోచించాలి.
భారతదేశ చరిత్రను హిందుత్వ భావజాల దృక్పథం నుంచి తిరగరాస్తున్నట్లుగా ఉంది.. దీనివల్ల ఎదురయ్యే పరిణామాలేంటి?
అన్ని చరిత్రల్లాగే, భారతదేశ చరిత్ర కూడా. దాన్ని రాయాల్సిన వాళ్లు రాయడం లేదు. కాబట్టి ఇది పసలేని ఉత్తుత్తి ఊహాజనితం మాత్రమే.
ప్రజాస్వామ్య, విద్యాసంస్థల ప్రస్తుత పరిస్థితి పట్ల మీ అభిప్రాయమేంటి? జరిగిన నష్టం నుంచి ఈ సంస్థలు కోలుకోగలవంటారా?
అంతరిక్షం నుంచి చూస్తే భారతదేశం ఎలా కనపడుతోందని 1984లో ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధీ భారతదేశ మొట్టమొదటి వ్యోమగామి రాకేశ్‌శర్మను అడిగారు. వెంటనే ఆయన ‘‘సారే జహాసే అచ్ఛా’’ అని సమాధానమిచ్చారు. భారతదేశం తను సాధించిన అన్ని విజయాల కంటే గొప్పది. అలాగే శక్తిమంతమైంది కూడా. అలాంటి దేశాన్ని నిర్వీర్యం చేయడం సులభం కాదు.
భారతదేశం స్వతహాగానే లౌకికదేశం. అయితే ఇటీవల కాలంలో సమాజం మితవాదం వైపు మళ్లడానికి కారణమేంటి?
కుడి, ఎడమ అన్నవి ప్రాంతాలు కాదు. వెళ్లే మార్గాలు. ఇందులో మార్పు చేసుకోవచ్చు. చేసుకుంటున్నారు. దేశ భూభాగంలో రాజకీయ గాలులు రకరకాలు మార్గాల్లో వెళ్తుంటాయి.

యువతకు మీరిచ్చే సలహా ఏంటి? దేశ పురోగతి విషయంలో వాళ్ల నిర్మాణాత్మక పాత్ర ఎలా ఉండాలంటారు?
వారికి సలహా ఇవ్వడానికి నేనెవర్ని? నా తరం వాళ్లు ఇప్పటికే చాలాచాలా మాట్లాడారు. ఇప్పటి యువతరం మాతో విసిగిపోయి ఉన్నారు. పాతతరం చేసిన పొరపాట్లు చాలక, ఇంకా తామే జ్ఞాన సంపన్నులమని అనుకుంటున్నారు. యువత కోరుకుంటున్నది, వాళ్లకు కావల్సింది ఇది కాదు. వాళ్లకు నిజాయతీగా మాట్లాడేవాళ్లు, తప్పుల్ని అంగీకరించి వినయంతో సరిదిద్దుకునేవాళ్లు, రాజకీయ, ఆర్థిక లబ్ధి కోసం పాకులాడని వాళ్లు కావాలి.

మహాత్మాగాంధీ కుమారుడు దేవదాస్‌గాంధీ, రాజాజీ కుమార్తె లక్ష్మిల కుమారుడు గోపాలకృష్ణ గాంధీ. ఆయన 1968 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐఏఎస్‌ అధికారి.  దక్షిణాఫ్రికా, శ్రీలంకతోపాటు పలుదేశాల్లో హైకమిషనర్‌గా, లండన్‌లోని నెహ్రూ సెంటర్‌ డైరెక్టర్‌గా, పశ్చిమ బెంగాల్‌ గవర్నర్‌గా పని చేసిన ఈయన భారత రాష్ట్రపతి కార్యదర్శిగా కూడా ఉన్నారు. ప్రస్తుతం దిల్లీ   సమీపంలోని అశోకా విశ్వవిద్యాలయంలో చరిత్ర-రాజనీతిశాస్త్ర ఆచార్యుడిగా పని చేస్తున్నారు.

సాధించిన విజయాలు..

1 మొదటిది ఆడపిల్లల పెళ్లి వయసు పెరగడం. ఫలితంగా చిన్న వయసులోనే తల్లులు కావడం, కాన్పు మరణాలు, పుట్టిన వెంటనే పిల్లలు మరణించడం వంటివి తగ్గాయి. ఇది చాలా గొప్ప విషయం.
2 రెండోది సగటు ఆయుర్దాయం గణనీయంగా పెరగడం. దీనికి కారణం ఇమ్యునైజేషన్‌, ప్రాథమిక ఆరోగ్య సదుపాయాలు పెరగడం. అయితే ఇప్పటికీ ప్రాథమిక ఆరోగ్యం అందరికీ చేరువ కాకపోవడం పెద్ద లోపం.
మూడోది పట్టణ ప్రాంతాల్లో అంటరానితనం తగ్గడం. పట్టణాలు, నగరాల్లో అంటరానితనానికి గురైన వర్గాల్లో ప్రస్తుతం ఆత్మవిశ్వాసం కనిపిస్తోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మాత్రం అంటరానితనం ఎక్కువగా ఉండడం ఒక లోపం.
నాలుగోది ఎన్నికల వ్యవస్థ. ఇది రాజకీయ వ్యవస్థను దేశ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో భాగం చేయడం. ప్రజలకు మరింత చేరువ చేయడం. సాంకేతికత మద్దతుతో పరిపాలనా సామర్థ్యం మెరుగుపరుచుకోవడం.
5 అయిదోది రోడ్డు, రైలు, విమాన సదుపాయాలు దేశవ్యాప్తంగా గణనీయంగా పెరగడం. ఇది స్వాతంత్య్రానికి ముందు ఊహించని విషయం.

ఇంకెన్నో లోపాలు..

1 ఇదే సమయంలో అనేక రంగాల్లో మనం వెనకబడి ఉన్నాం. మన రాజ్యాంగం స్త్రీ, పురుష సమానత్వం గురించి చెప్పినా అది ఆచరణలోకి రాలేదు. మహిళలపై హింస, గృహ హింస పెరుగుతున్నాయి. పిల్లలపై వేధింపులు, వారిని ట్రాఫికింగ్‌లోకి దింపడం ఎక్కువైంది.
2 రెండోది పిల్లలకు పౌష్టికాహారలోపం. గ్రామీణ భారతంలోనూ, పట్టణ మురికివాడల్లోనూ ఇది ఎక్కువగా ఉంది. హరిత విప్లవం, క్షీర విప్లవం సాధించినా పౌష్టికాహార లోపం ప్రధాన సమస్యగా ఉండడం శోచనీయం.
3 మూడోది దళితులపై దోపిడీ, దౌర్జన్యాలు. ఇవి గిరిజనులపై ఇంకా ఎక్కువగా జరుగుతున్నాయి. ఇదంతా అభివృద్ధి పేరుతోనూ, రియల్‌ ఎస్టేట్‌ లాబీతోనూ సాగుతోంది. సఫాయి కర్మచారి వ్యవస్థ కొనసాగుతుండటం మరో విషాదం.
4 నాలుగోది మన ఎన్నికల్లో డబ్బు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుండటం. ఎన్నికలో గెలుస్తున్నది ఎవరంటే డబ్బు, దాని వెంటే ఉండే దౌర్జన్యం. ఈ రెండూ ఎన్నికల్లో అవకాశాలను నిర్దేశిస్తున్నాయి. ఇవి ప్రజాస్వామ్యాన్నే అపహాస్యం చేస్తున్నాయి.
5 అయిదోది వ్యవసాయరంగం సంక్షోభంలో ఉండటం. సామాజిక, ఆర్థిక వ్యత్యాసాలు.


ప్రధానాంశాలు

జిల్లా వార్తలు

దేవతార్చన


మరిన్ని
రుచులు