close

వసుంధర

Facebook Share Twitter Share WhatsApp Share Telegram Share Link Share
...అనగనగా గోండు పెద్దమ్మ!

ఇంగ్లండ్‌ నుంచి వచ్చిన ప్రొఫెసర్‌ హైమన్‌డార్ఫ్‌ ఆదిలాబాద్‌లోని ఆదివాసీ జీవితాలపై పరిశోధనలు చేస్తున్నారు. అప్పుడే చురుగ్గా ఉన్న ఓ పదేళ్ల అమ్మాయి అతని కంట్లో పడింది. ఆమె ప్రతిభను గుర్తించిన హైమన్‌ ఆ చిన్నారిని పాఠశాలలో చేర్పించారు. ఆ రోజు ఆయన చేసిన ప్రయత్నం ఎంతవరకూ ఫలించిందో తెలియాలంటే 70 ఏళ్ల పెందూర్‌ గంగుబాయి జీవితం గురించి తెలుసుకోవాల్సిందే...
ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా ఉట్నూరు మండలంలోని చింతగూడ పెందూర్‌ గంగుబాయి స్వస్థలం. 1960లో ఆదివాసీ స్థితిగతులపై అధ్యయనం చేయడానికి ఇంగ్లండ్‌ నుంచి ఇండియాకు వచ్చారు ఆంత్రోపాలజీ ప్రొఫెసర్‌ హైమన్‌డార్ఫ్‌.  ఆదివాసీ పెద్దలకు ఎన్నో విషయాలని వాళ్ల మాతృభాషలో అర్థమయ్యేలా చెబుతున్న గంగుబాయి హైమన్‌ని ఆకర్షించింది. భవిష్యత్తులో ఆ అమ్మాయి ఆ జాతికి ఆశాదీపం అవుతుందని నమ్మారాయన. అందుకే అక్కడికి పదికిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మార్లవాయి ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చేర్పించారు. హైమన్‌ తనపై పెట్టుకున్న నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవడం కోసం అడవిలో దొరికే దుంపల్ని ఏరుకుని జొన్నరొట్టె సద్దికట్టుకొని ఎంత కష్టమైనా కాలినడకన బడికి వెళ్లేది గంగుబాయి.
ఉద్యోగం సాధించి... ఎన్నో కష్టాలను అధిగమించి చదువుకున్నామె గ్రామాభివృద్ధి  అధికారి(వీడీవో)గా ఉద్యోగం సాధించింది. సొంతూరులో ఉద్యోగాన్ని చేసుకుంటూనే మరోవైపు అంతరించిపోయే ప్రమాదమున్న తమ మాతృభాష, సంస్కృతుల సంరక్షణపై దృష్టి పెట్టింది. గోండు భాషలోని పురాతన రాతప్రతులను ఒకచోటకు చేర్చి వాటిని కాపాడుతోంది. ఆదివాసీలైన గోండు, తోటి, పర్ధాన్‌, కోయ, నాయకపోడ్‌, కోలాంలు... వారి పండగల్లో సంప్రదాయ వాద్యాలైన తుడుం, డోలు, కిక్రి, పెప్‌రే, కాలికోం, జతుర్‌ వంటివాటిని ఉపయోగిస్తారు. భవిష్యత్తులో ఈ సంప్రదాయ వాద్యాలు కనుమరుగయ్యే ప్రమాదముందని గ్రహించిన గంగుబాయి ఎన్నో వ్యయప్రయాసలకోర్చి వాటిని సేకరించి భద్రపర్చింది. ఆమె కృషిని గుర్తించిన అధికారులు వాటిని హైదరాబాద్‌లోని గిరిజన మ్యూజియానికి తరలించి ఆమె శ్రమ వృథాపోకుండా చేశారు. తమ భాష, సంప్రదాయాల రక్షణ కోసం ఈ వయసులో ఆమె పడుతోన్న తపన మరెందరికో స్ఫూర్తిగా నిలుస్తోంది.  

- మహ్మద్‌ రహీముద్దీన్‌, ఉట్నూరు


మరిన్ని