close

ప్ర‌త్యేక క‌థ‌నం

ప్రమాదంలో ప్రవాహం

ప్రధాన నదుల్లో క్రమేణా తగ్గుతున్న వైనం
గోదావరి, కృష్ణా, ఉపనదుల్లోనూ
పూడిక గణనీయంగా తగ్గడం దానికి సంకేతమే
కేంద్ర జల సంఘం అధ్యయనంలో వెల్లడి
ఎం.ఎల్‌.నరసింహారెడ్డి
ఈనాడు - హైదరాబాద్‌

గత రెండు దశాబ్దాలుగా నదుల్లోకి వచ్చే పూడిక క్రమేపీ తగ్గుతోంది. వీటిలోకి నీటి ప్రవాహాలు తగ్గడం ప్రధాన కారణం. నదుల్లో నిరంతరం నీటి ప్రవాహంతో పాటు పూడిక వస్తుంటుంది. ఎగువన రిజర్వాయర్లు, బ్యారేజీలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు దిగువకు వచ్చి చేరే పూడిక తక్కువగా.. నదికి ఎక్కువ నీటిప్రవాహం ఉన్నపుడు ఎక్కువగా వస్తుంది. నదుల్లో పూడిక ఎంత మేర ఉందో కేంద్ర జలసంఘం అధ్యయనం చేసింది. గోదావరిలో పోలవరం, ప్రాణహిత.. కృష్ణాలో ప్రకాశం బ్యారేజి, శ్రీశైలం ఎగువన బావాపురం, మంత్రాలయం వద్ద పూడిక తీరుపై దీన్ని చేపట్టింది. యాభై ఏళ్లకు సంబంధించి పరిశీలించగా.. మొదటి 3దశాబ్దాల్లో కంటే చివరి 2దశాబ్దాల్లో పూడిక తగ్గినట్లు వెల్లడైంది. నదులకు మొదట వచ్చే వరద ఎగువన ఆగిపోతుంది.. రెండోసారి వచ్చే వరద దిగువకు వస్తుంది. నదుల్లోకి పూడిక తక్కువగా రావడానికి ఇది కూడా కారణమని ఇంజినీరింగ్‌ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.

హైదరాబాద్‌, నాగ్‌పుర్‌ కేంద్రాలుగా అధ్యయనం
నదుల్లో ప్రవాహం ద్వారా ఎంత పూడిక వస్తుందన్నది కీలకం. దీని ఆధారంగానే ఆనకట్టల జీవితకాలం ఆధారపడి ఉంటుంది. తాజాగా 2019 మార్చిలో రూపొందించిన నివేదిక ప్రకారం గోదావరి బేసిన్‌లో 23 చోట్ల పూడికకు సంబంధించిన అధ్యయనం జరిగింది. వర్షాకాలంలో ప్రతిరోజూ, ఇతర సమయాల్లో వారానికి ఒకరోజు వివరాలు సేకరించి అధ్యయనం చేశారు. హైదరాబాద్‌, నాగ్‌పుర్‌ కేంద్రాలుగా ఉన్న కేంద్ర జలసంఘం కార్యాలయాలు ఈ అధ్యయనాన్ని చేపట్టాయి. 2017-18 నీటి సంవత్సరంలో   గోదావరిలో వచ్చిన పూడిక వివరాలతో పాటు గత ఐదు దశాబ్దాలకు సంబంధించిన వివరాలను ఇందులో పొందుపరిచారు. కృష్ణానదిలో 26 చోట్ల నీటి నమూనాలను తీసుకుని ఎంత పూడిక వచ్చిందీ తేల్చారు.

గోదావరిలో పరిస్థితి ఇదీ
దక్షిణాదిన గోదావరి అతి పెద్ద నది. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, మధ్యప్రదేశ్‌, ఛత్తీస్‌గఢ్‌, ఒడిశా, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రాల్లో 3,12,812 చ.కి.మీ పరీవాహక ప్రాంతం కలిగి ఉంది. మహారాష్ట్రలోని నాసిక్‌ జిల్లాలో పశ్చిమ కనుమల్లోని త్రయంబకేశ్వర్‌ వద్ద ప్రారంభమై మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ల మీదుగా 1465 కి.మీ ప్రవహిస్తుంది. ప్రధాన గోదావరికి కుడివైపున ప్రవర, మంజీరా, మానేరు ఉపనదులు, ఎడమవైపున ప్రాణహిత, ఇంద్రావతి, శబరి ఉపనదులు ఉన్నాయి. గోదావరి బేసిన్‌లో ఒక్కోచోట ఐదు లీటర్ల నీటిని(కొట్టుకువచ్చిన మట్టి ఇతరత్రా కింద చేరిన తర్వాత) వర్షాకాలంలో ప్రతిరోజూ, ఇతర కాలాల్లో వారానికి ఒకరోజు సేకరించి నమూనాలను పరిశీలించారు. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలకు ప్రధానమైన గోదావరి, శబరి, ఇంద్రావతి, ప్రాణహిత, పెద్దవాగు నదులపై ఈ అధ్యయనం జరిగింది. పోలవరం వద్ద 1969-70 నుంచి 1994-95 వరకు పూడిక ఎక్కువగా ఉంది.

ధవళేశ్వరం వద్ద..
గోదావరిలో నదిలో నీటిని నిల్వ చేసే చివరి ప్రాజెక్టు పోలవరం. దీనికి దిగువన ధవళేశ్వరం బ్యారేజి ఉంది. దీని గేట్ల నుంచి నీళ్లన్నీ సముద్రంలోకి వెళతాయి. 1969-70 నుంచి 2017-18 వరకు ఏటా నీటి ప్రవాహంలో ఎంత పూడిక వచ్చిందో లెక్కగట్టగా 1994-95 వరకు ఎక్కువ సంవత్సరాల్లో అధిక మొత్తంలో పూడిక వచ్చినట్లు తేలింది. సరాసరిన 20 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు ఉంది. ఆ తర్వాత గణనీయంగా తగ్గింది. అనంతరం ఒక్కసారి మాత్రమే 10 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు వచ్చింది. మిగిలిన అన్ని సంవత్సరాలు ఇంతకంటే చాలా తక్కువ పూడిక ఉంది.

శబరి నదిపై..
శబరి నదిపై కుంట ప్రాంతం వద్ద లెక్కలు తీయగా, 2007-08లో అత్యధికంగా 4.1 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు వచ్చింది. ఈ ఏడాది శబరికి భారీ వరద వచ్చింది. కుంట చుట్టుపక్కల అనేక గ్రామాలు, చెట్లు నీట మునిగిపోయాయి. అంతకు ముందుగానీ, తర్వాత గానీ ఎక్కువ సంవత్సరాలు లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నుల్లోనే ఉంది.

పేరూరు వద్ద..
గోదావరిలో పేరూరు వద్ద అత్యధికంగా 26.66 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నుల పూడిక వచ్చింది. ఇక్కడ 2006-07లో కూడా 21.20 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులుగా ఉంది. ఇక్కడ మాత్రం ప్రతి మూడు, నాలుగేళ్లకోసారి ఎక్కువగానే నమోదైంది. ఇంద్రావతి నదిపై పాతగూడెం వద్ద పూడిక తక్కువగా ఉంది. ఇంద్రావతిలోనే ఎగువన ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని జగదల్‌పూర్‌ వద్ద పాతగూడెం వద్ద కంటే ఎక్కువగా ఉంది.

ప్రాణహితపై..
ప్రాణహిత నదిపై టెక్రా వద్ద ఉన్న గేజ్‌ స్టేషన్‌ వద్ద అధ్యయనం జరిగింది. ఇక్కడ కూడా 1994-94 తర్వాత నీటి ప్రవాహంలో పూడిక తగ్గింది. ఇక్కడ 1986-87లో అత్యధికంగా 13.67 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు వచ్చింది. అంతకు ముందు 1981-82లో 13.38 కోట్లుగా నమోదైంది. 1994-95 తర్వాత అత్యధికంగా వచ్చింది 7.68 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు కాగా, మిగిలిన సంవత్సరాల్లో ఇంతకంటే చాలా తక్కువ నమోదైంది.

కృష్ణా నదిలో...
కృష్ణా నదిలో దిగువన ఉన్న ప్రకాశం బ్యారేజి వద్ద గత రెండు దశాబ్దాల్లో గణనీయంగా తగ్గింది. ఇక్కడ నీటి లభ్యత తక్కువగా ఉండటం ప్రధాన కారణం. 1993-94లో అత్యధికంగా 1.65 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు రికార్డు కాగా, గత దశాబ్దకాలంలో నామమాత్రంగానే ఉంది. కొన్ని సంవత్సరాలు లేదు. పైన ఉన్న మున్నేరు వద్ద కూడా ఇదే పరిస్థితి. 1990-91లో 22.62 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నులు వస్తే ఆ తర్వాత క్రమంగా పూర్తిగా తగ్గిపోయింది. ఇది నీటిప్రవాహ తగ్గుదలను కూడా తెలియజేస్తోంది. వదినేపల్లి వద్ద 1990-91లో 70.68 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నులు వస్తే, 2009-10లో 26 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నులు వచ్చింది. ఇక్కడ కూడా గత రెండు దశాబ్దాల్లో బాగా తగ్గింది.

తుంగభద్ర నది
తుంగభద్ర నదిపై బావాపురం వద్ద 1975-76లో 1.5 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు పూడిక వస్తే ఆ తర్వాత క్రమంగా తగ్గిపోయింది. లక్షలు, వేల మెట్రిక్‌ టన్నులకు తగ్గిపోయింది. తుంగభద్రపైనే మంత్రాలయం వద్ద 2005-06లో 50 లక్షల మెట్రిక్‌ టన్నులు వచ్చింది. ఆ తర్వాత నామమాత్రమే. బావాపురం తెలుగు రాష్ట్రాలకు సరిహద్దు. అయితే 2009లో శ్రీశైలానికి భారీ వరద వచ్చింది. ఈ సమయంలో శ్రీశైలం ప్రాజెక్టులోకి ఎక్కువ మట్టి వచ్చి చేరి నిల్వ సామర్థ్యం తగ్గిందని అంచనా.

గోదావరి నదిలో పోలవరం వద్ద 1986-87లో 34.77 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు అత్యధికంగా పూడిక వచ్చింది. 1990-91లో 33.27 కోట్లు కాగా.. 2000-01 నుంచి 2017-18 వరకు 10 కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నుల కంటే తక్కువగా ఉంది. ఈ మధ్యలో అనేక సంవత్సరాలుగా రెండు నుంచి మూడు కోట్ల మెట్రిక్‌ టన్నులు మాత్రమే పూడిక ఉన్నట్లు కేంద్ర జల సంఘం అధ్యయనంలో తేలింది.

మరిన్ని

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు
+

© 1999- 2019 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Powered By Margadarsi Computers

Android PhonesApple Phones

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Terms & Conditions   |   Privacy Policy

Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.