మరాఠా రిజర్వేషన్లు చెల్లవు: Supreme Court
close

ప్రధానాంశాలు

Facebook Share Twitter Share WhatsApp Share Telegram Share Link Share

మరాఠా రిజర్వేషన్లు చెల్లవు: Supreme Court

వారు సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడి లేరు
ఎస్‌ఈబీసీ జాబితాల రూపకల్పన అధికారం కేంద్రానిదే
50% కోటాను తిరగతోడాల్సిన పనిలేదు: సుప్రీంకోర్టు
దిల్లీ

యాభై శాతానికి మించి రిజర్వేషన్లు కల్పించడం రాజ్యాంగరీత్యా చెల్లుబాటు కాదని మరాఠాల రిజర్వేషన్ల కేసులో సుప్రీంకోర్టు విస్పష్టంగా తీర్పు చెప్పింది. వారికి విద్యా సంస్థల్లో ప్రవేశాలు, ఉద్యోగాల్లో 50 శాతం పరిమితికి మించి రిజర్వేషన్లు కల్పించడం రాజ్యాంగ వ్యతిరేకమంది. మొత్తం రిజర్వేషన్లు 50 శాతానికి మించకూడదంటూ 1992లో ఇచ్చిన ‘మండల్‌ తీర్పు’నకు ఇది విరుద్ధమని పేర్కొంది. ఆ పరిమితిని మించి మరాఠాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించేందుకు అసాధారణ కారణాలు ఏవీ లేవని పేర్కొంటూ.. ఆ ఉత్తర్వుల్ని కొట్టివేస్తూ సుప్రీంకోర్టు బుధవారం కీలక తీర్పు వెలువరించింది. మండల్‌ తీర్పును ధ్రువీకరిస్తూ పలుమార్లు నిర్ణయాలు వెలువడినందున దాని పునః పరిశీలనకు మళ్లీ విస్తృత ధర్మాసనం ఏర్పాటు చేయాల్సిన పనిలేదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. తాజాగా సామాజికంగా, విద్యా పరంగా వెనుకబడిన వర్గా(ఎస్‌ఈబీసీ)ల జాబితాను వెలువరించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. వీటిపై కొత్త నోటిఫికేషన్‌ వచ్చే వరకు ప్రస్తుత జాబితా చెల్లుబాటు అవుతుందని తెలిపింది. జస్టిస్‌ అశోక్‌ భూషణ్‌ నేతృత్వంలో జస్టిస్‌ ఎల్‌.నాగేశ్వరరావు, జస్టిస్‌ ఎస్‌. అబ్దుల్‌ నజీర్‌, జస్టిస్‌ హేమంత్‌ గుప్త, జస్టిస్‌ ఎస్‌.రవీంద్ర భట్‌లతో కూడిన అయిదుగురు సభ్యుల ధర్మాసనం ఈ తీర్పును వెలువరించింది. విచారణలో భాగంగా 102వ రాజ్యాంగ సవరణను తదనంతర ప్రభావం చూపే ప్రాధాన్య అంశంగా పరిగణించింది. ఇది రాజ్యాంగబద్ధమేనని పేర్కొంది.

అసాధారణ పరిస్థితులు లేవు
‘మండల్‌ తీర్పు’ ప్రకారం కొన్ని ప్రత్యేకమైన, అసాధారణ పరిస్థితుల్లో 50 శాతానికి మించి రిజర్వేషన్లు ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే మరాఠాల విషయంలో అలాంటి సందర్భం లేదు. ఎం.సి.గైక్వాడ్‌ ఆధ్వర్యంలోని మహారాష్ట్ర వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్‌ సమర్పించిన నివేదిక ఆధారంగా రిజర్వేషన్లు కల్పించారు. ఈ నివేదికలోని గణాంకాలు పరిశీలించినప్పుడు వారు సామాజికంగా, విద్యా పరంగా వెనుకబడినట్టు కనిపించలేదు. ఉన్నత ఉద్యోగాలు, విద్యలో వారికి గణనీయమైన స్థానమే ఉంది. జనాభా శాతానికి తగ్గట్టుగా ఉద్యోగాలు లేవన్న వాదన సరికాదు. వారికి 16 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించాల్సిన అవసరం లేదు. ‘‘మరాఠాలు ప్రభావశీలమైన ఉన్నత వర్గానికి చెందిన వారు. ప్రధాన జాతీయ జీవన స్రవంతిలో ఉన్నవారు’’ అని వ్యాఖ్యానించింది.
తీర్పు పునఃపరిశీలన అవసరం లేదు
మొత్తం రిజర్వేషన్లు 50 శాతానికి మించకూడదంటూ ఇందిరా సాహ్నీ కేసులో 9 మంది సభ్యుల ధర్మాసనం 1992 తీర్పు చెప్పింది. దీన్నే ‘మండల్‌ తీర్పు’గా అభివర్ణిస్తుంటారు. అనంతరం జరిగిన రాజ్యాంగ సవరణలు, సామాజికపరంగా వచ్చిన మార్పుల కారణంగా ఈ తీర్పును పునఃపరిశీలించాలన్న వాదనలు వచ్చాయి. అయితే ఈ తీర్పును ఆమోదిస్తూ కనీసం నాలుగు సందర్భాల్లో రాజ్యాంగ ధర్మాసనాలు నిర్ణయాలు వెలువడినందున దీనిని మరోసారి పరిశీలించాల్సిన అవసరం లేదు. 11 మంది సభ్యుల విస్తృత రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి పంపించాల్సిన పనిలేదు. ‘‘50 శాతం పరిమితిని మార్చాలంటే అది సమానత్వ ప్రాతిపదికన కాకుండా కుల ఆధారిత సమాజం అవుతుంది. రాజకీయ ఒత్తిళ్లతో రిజర్వేషన్లను పెంచుకుంటూ పోతే అసమానతలు తగ్గించడం కష్టమవుతుంది. పురోగమనం కాకుండా అందరూ వెనుకబాటుతనాన్ని కోరుకుంటే దేశంలో స్తబ్ధత ఏర్పడుతుంది. అది రాజ్యంగ ఆశయాలకు విరుద్ధం’’ అని పేర్కొంది. వెనుకబడిన వర్గాల అభివృద్ధికి ఒక్క రిజర్వేషన్లే సరిపోవని, ఇతర సంక్షేమ చర్యలు ఉండాలని సూచించింది.
సవరణ రాజ్యాంగ బద్ధమే కానీ....
ఎస్‌ఈబీసీల గుర్తింపునకు సంబంధించిన 102వ రాజ్యాంగ సవరణ విషయమై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. ఈ సవరణ రాజ్యాంగబద్ధమేనని ఏకగ్రీవంగా తీర్పు వెలువరించింది. అయితే బీసీ కులాల జాబితాలను చేర్చే అధికారం ఎవరికి ఉండాలన్న అధికారంపై భిన్నాభిప్రాయాలు వచ్చాయి. ఇది కేవలం రాష్ట్రపతికి (అంటే కేంద్ర ప్రభుత్వానికి) ఉందని ముగ్గురు న్యాయమూర్తులు మెజార్టీ తీర్పును వెలువరించారు. అయితే రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సూచనలు చేయవచ్చని స్పష్టంచేశారు. ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు మాత్రం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రెండింటికీ ఉందని తెలిపారు. ఈ రాజ్యాంగ సవరణ ఉద్దేశం రాష్ట్రాల అధికారాలను తీసివేయడం కాదని పేర్కొన్నారు. 102వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా రాష్ట్రాల అధికారాలను హరించలేదన్న కేంద్రం వాదించింది. దానికి మద్దతు లభించినట్టయింది. దీని ద్వారా సమాఖ్య వ్యవస్థకు నష్టం కలగలేదని పేర్కొంది. అయితే బీసీలను గుర్తించడం, వారిని వర్గీకరించడం, రిజర్వేషన్లు అమలు చేయడంలో రాష్ట్రాలు అధికారాలను కోల్పోయినట్టు మెజార్టీ తీర్పు ద్వారా వెల్లడయింది. రిజర్వేషన్లను సమర్థిస్తూ గతంలో బాంబే హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు ఆధారంగా విద్య, ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లు కల్పించడంతో అవి చెల్లుబాటు అవుతాయని స్పష్టం చేసింది.

ఏమిటీ కేసు?
ఫడణవీస్‌ ప్రభుత్వం 2018లో మరాఠాలను బీసీలుగా గుర్తించి 16 శాతం
రిజర్వేషన్లు కల్పించింది. దీంతో మొత్తం రిజర్వేషన్లు 52 శాతం నుంచి 68%కి పెరగడంతో కొందరు బాంబే హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. విద్యారంగంలో 13 శాతానికి, ఉద్యోగాల్లో
12 శాతానికి పరిమితం చేస్తూ తీర్పు వెలువరించింది. దీన్ని సవాలు చేస్తూ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించగా, మొత్తం రిజర్వేషన్లనే కొట్టివేసింది.

ఏమిటీ 102వ రాజ్యాంగ సవరణ?
ఈ సవరణ ద్వారా కొత్తగా రెండు అధికరణాలు 338బీ, 342ఏ చేర్చారు.
338ఏ: వెనుకబడిన వర్గాల జాతీయ కమిషన్‌ ఏర్పాటు, దాని విధివిధానాలు, అధికారాలు, బాధ్యతలకు సంబంధించినది.
342ఏ: ఏదైనా కులాన్ని సామాజికంగా, విద్యా పరంగా వెనుకబడిన వర్గం (ఎస్‌ఈబీసీ)గా నోటిఫై చేయడానికి రాష్ట్రపతికి ఉన్న అధికారాలను వివరించేది. అదేవిధంగా ఎస్‌ఈబీసీ జాబితాల్లో మార్పులు చేయడానికి పార్లమెంటుకు ఉన్న అధికారాలను తెలియజేసేది.

సుప్రీంకోర్టు విచారణ జరిపిన అంశాలు
102వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఎస్‌ఈబీసీలను గుర్తించడంలో రాష్ట్రాలకు ఉన్న అధికారాలను తొలగించినట్టు అయిందా?
ఇది సమాఖ్య వ్యవస్థకు విరుద్ధంగా ఉందా?
ఈ రాజ్యాంగ సవరణను కొట్టివేయాలా?
కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో రిజర్వేషన్లను 50 శాతానికి మించి ఇచ్చే అవకాశం ఉండగా.. అలాంటి పరిస్థితి మరాఠాల విషయంలో ఉందా?
ఇప్పటికే రిజర్వేషన్లు ఇచ్చినందున అవి చెల్లుబాటు అవుతాయా?
రిజర్వేషన్లు 50 శాతానికి మించకూడదన్న తీర్పు పునః పరిశీలనకు విస్తృత రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఏర్పాటు చేయాలా?

4 కేసుల్లో 3 ఏకగ్రీవం
మరాఠాల రిజర్వేషన్లతో పాటు, 102వ రాజ్యాంగ సవరణ చెల్లుబాటుపై వచ్చిన నాలుగు కేసులపై కోర్టులో విచారణ జరిగింది. మూడింటిపై ఏకగ్రీవ తీర్పులు వచ్చాయి. ఒక్కదాని విషయంలో మాత్రం 3:2 మెజార్టీతో తీర్పు వెలువడింది.
1మరాఠాల కోటా
రాజ్యాంగ విరుద్ధమని అయిదుగురు న్యాయమూర్తుల ఏకగ్రీవ తీర్పు
2 ‘మండల్‌ తీర్పు’ పునఃపరిశీలన
అయిదుగురు జడ్జీల ధర్మాసనం ఏకగ్రీవంగా తిరస్కరణ
3 ఇప్పటికే అమలైన మరాఠా కోటా
చెల్లుబాటవుతుందని ఏకగ్రీవంగా తీర్పు.
4 ఎస్‌ఈబీసీల గుర్తింపు
కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వానికే ఉంది- జస్టిస్‌ ఎల్‌.నాగేశ్వరరావు, జస్టిస్‌ హేమంత్‌ గుప్త, జస్టిస్‌ ఎస్‌.రవీంద్ర భట్‌ల మెజారిటీ తీర్పు
కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రెండింటికీ ఉంది- జస్టిస్‌ అశోక్‌ భూషణ్‌, జస్టిస్‌ అబ్దుల్‌ నజీర్‌ల మైనార్టీ తీర్పు
ఇందులో భాగంగా 102వ సవరణ రాజ్యాంగ బద్ధమేనని ఏకగ్రీవ తీర్పు

చేతులెత్తి మొక్కుతున్నా రిజర్వేషన్లు ఇవ్వండి: ఉద్ధవ్‌
సుప్రీంకోర్టు తీర్పు దురదృష్టకరమని మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఉద్ధవ్‌ ఠాక్రే వ్యాఖ్యానించారు. 370వ అధికరణం రద్దు, ఎస్సీ-ఎస్టీ అట్రాసిటీ చట్టం, ముమ్మారు తలాక్‌, షాబానో కేసు విషయాల్లో మాదిరిగా తగిన సవరణలు చేసి మరాఠాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని కోరారు. ‘‘రాష్ట్రపతి, ప్రధానిలకు చేతులెత్తి మొక్కుతున్నా. తక్షణం రిజర్వేషన్లు ఇవ్వండి’’ అని విజ్ఞప్తి చేశారు. విజయం సాధించే వరకు న్యాయపోరాటం కొనసాగిస్తామని చెప్పారు.

ఒప్పించలేకపోయిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం: భాజపా
సుప్రీంకోర్టులో ఇలాంటి తీర్పు రావడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే కారణమని భాజపా ఆరోపించింది. తగిన వాదనలతో సుప్రీంకోర్టుకు నచ్చజెప్పలేకపోయిందని మాజీ ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడణవీస్‌ విమర్శించారు. దీనిపై అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించాలని భాజపా రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు చంద్రకాంత్‌ పాటిల్‌ డిమాండు చేశారు.

ప్రధానికి విజ్ఞప్తి చేస్తా: కేంద్రమంత్రి
మరాఠాలకు రిజర్వేషన్లు ఇవ్వాలని కేంద్ర సామాజిక న్యాయ శాఖ సహాయ మంత్రి రాందాస్‌ అఠవాలే డిమాండు చేశారు. వారితో పాటు క్షత్రియ కులాలు, జాట్లు, రెడ్డి, రాజ్‌పుట్‌లకు కూడా రిజర్వేషన్లు ఇవ్వాలని ప్రధానిని కోరుతానని చెప్పారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇచ్చిన ఈబీసీ కోటాతో మొత్తం రిజర్వేషన్లు 59.90 శాతానికి చేరుకున్నాయని, అందువల్ల ఈ వర్గాలకు కూడా అమలు చేయాలని కోరారు.


Tags :

ప్రధానాంశాలు

జిల్లా వార్తలు

దేవతార్చన


మరిన్ని
రుచులు