«ÕªÃª¸Ã ÆT_¦ªÃšÇ

‚§ŒÕÊ “X¾®¾¢’¹¢ EX¾Ûp© «ª½¥¢. ¹ÊÕå®j’¹ P©Ç ¬Ç®¾Ê¢. Âê½ÖdÊx ŸÄyªÃ «u¢’¹u-¦Ç-ºÇ-©Õ ®¾¢Cµæ®h “X¾ÅŒu-ª½Õn-©Õ N©N©Çx-œÄ-Lq¢Ÿä. å£ÇÍŒa-J-¹-©Õ èÇK Íäæ®h “X¾¦µ¼ÕÅŒy §ŒÕ¢“Åâ’¹¢ ¹¢šËOÕŸ¿ ¹×ÊÕÂ¹× «ÕJa-¤ò-„Ã-Lq¢Ÿä. ¯Ã©Õ’¹Õ Ÿ¿¬Ç-¦Çl-©-Â¹× åXj’à «Õ£¾ÉªÃ†¾Z ªÃ•ÂÌ-§ŒÖ-©ðx ¬ÁÂËh-«Õ¢ÅŒ-„çÕiÊ ¯äÅŒ’à -„ç-©Õ’í¢CÊ ¦Ç©ü-Ÿ±Ä-Â¹êª “X¾A «ÖšÇ ‹ Ō֚Ç. «ÕªÃª¸Ã ’¹œ¿fåXj «ÕªÃ-ª¸Ã-©-Â¹× …Ÿîu’Ã©Õ …¢œ¿„à Ƣ{Ö ÅíL¯Ã-@Áx-©ðx Íä®ÏÊ £¾Þ¢Â¹-J¢X¾ÛÅî «á¢¦ªá „î¾Õ© ’¹Õ¢œç-©ðx ÅíL²ÄJ “X¾„äP¢*Ê Ÿ±Ä¹êª.. ƒÂ¹ ‚ ÅŒªÃyÅŒ „ÃJ ’¹Õ¢œç-©ðx ®Ïnª½-X¾-œË-¤ò-§ŒÖª½Õ. „çáÅÃhEÂË Ÿ±ÄÂ¹êª ŠÂ¹ “¦Ç¢œþ. «ÕªÃª¸Ã© «ÕÊ®¾Õq©ð ‚§ŒÕ¯î åXŸ¿l X¾ÛL.

ªÃ•Â̧ŒÕ «u¢’¹u-*-“ÅŒ-ÂÃ-ª½Õ-œË’à ÅíL Æœ¿Õ’¹Õ©Õ
-å£jÇ-®¾Öˆ-©Õ ÍŒŸ¿Õ«Û Â¹ØœÄ X¾ÜJh Í䧌ÕE ¦Ç©ü Ÿ±ÄÂ¹êª 1950©ð «á¢¦ªá©ðE “X¶Ô “åX®ý •ª½o©ü©ð ªÃ•Â̧ŒÕ «u¢’¹-*-“ÅŒ-ÂÃ-ª½Õ-œË’à éÂJ§ŒÕªý “¤Äª½¢Gµ¢Íê½Õ. “X¾«áÈ Âê½ÖdE®ýd ‚ªý.éÂ.-©-¹~t-ºýÅî ¹L®Ï ‚§ŒÕÊ X¾E Íä¬Çª½Õ. ˜ãj„þÕq ‚X¶ý ƒ¢œË§ŒÖ ‚C„ê½¢ ®¾¢*¹©ð Ÿ±ÄÂ¹êª Âê½ÖdÊÕx “X¾ÍŒÕ-J-ÅŒ-«Õ-§äÕuN. 1960©ð ÅŒÊ ²ñ¢ÅŒ ªÃ•Â̧ŒÕ „ê½X¾“A¹ «ÖJtÂúÊÕ ²òŸ¿-ª½Õ-œËÅî ¹L®Ï “¤Äª½¢Gµ¢Íê½Õ. ÆX¾pšË ÊÕ¢Íä ªÃ•ÂÌ-§ŒÖ-©ðx ͌ժ½Õ’Ã_ ¤Ä©ï_Êœ¿¢ “¤Äª½¢Gµ¢Íê½Õ. «Õ£¾ÉªÃ†¾Z ¦µÇ³Ä “X¾§Œá¹h ªÃ†¾Z¢’à ‚Nª½s´N¢*¯Ã …¤ÄCµ, …Ÿîu’Ã©Õ ©ä¹ ²ÄnE¹ §Œá«ÅŒ B“« Æ®¾¢ÅŒ%-XÏhÅî ª½TL-¤ò-ÅŒÕ-Êo Âé«ÕC. “X¾•© ¯ÃœËE ‚§ŒÕÊ Â¹EåX-šÇd-ª½Õ. «á¢¦ªá©ð «ÕªÃ-K¸-§äÕ-ÅŒª½ “X¾•© “¤Ä¦©u¢ åXJT-¤ò-«-šÇ-Eo «uAêª-ÂË-®¾Öh Âê½ÖdÊÕx „ä¬Çª½Õ. “X¾Åäu¹ „Ãu²Ä©Õ ªÃ¬Çª½Õ. “X¾ÅäuÂË¢* «á¢¦ªá©ð “¤Ä¦©u¢ åX¢ÍŒÕ-¹ע{Õ-Êo ’¹Õ•-ªÃ-B-§Œá-©Õ, «ÖªÃyœÎ©Õ, Ÿ¿ÂË~º ¦µÇª½-ÅÃ-«-EÂË Íç¢CÊ ÂÃJt¹שÊÕ ©Â¹~u¢ Í䮾Õ-¹×-¯ä-„Ã-ª½Õ.

P«æ®Ê \ªÃp{Õ
«Õ£¾É-ªÃ-†¾Z©ð «ÕªÃª¸Ã “X¾•© £¾Ç¹׈© ²ÄŸµ¿ÊÂ¹× ¤òªÃ{¢ •JæX …Ÿäl¬Á¢Åî 1966, W¯þ 19Ê P«æ®ÊE \ªÃp{Õ Íä¬Çª½Õ. «Õ£¾É-ªÃ-†ÔZ-§Œá-©-Â¹× …Ÿîu’¹ ¦µ¼“Ÿ¿ÅŒÊÕ Â¹{ÕdC{d¢ Í䧌֩¯äC P«æ®Ê ÅíL ©Â¹~u¢’à …¢œäC. ªÃ“æ†d-ÅŒ-ª½Õ-©-ÊÕ ÅŒJNÕ-Âí-{d¢œ¿¢{Ö ‚§ŒÕÊ ƒ*aÊ XÏ©ÕX¾Û §Œá«ÅŒåXj ¦Ç’à X¾E Íä®Ï¢C. «ÕªÃ-ª¸Ã-©-Â¹× …Ÿîu’é N†¾§ŒÕ¢©ð ‚§ŒÕÊ X¾¢ÅŒ¢ ¯çª½„ä-J¢C. D¢Åî Ÿ±ÄÂ¹êª “¤Ä¦©u¢ ƫ֢Ō¢ åXJT ¤òªá¢C. '«Õ£¾É-ªÃ-†¾Z «Õ£¾É-ªÃ-†ÔZ-§Œá-©-¹×Ñ Æ¯ä …Ÿ¿u«Õ¢©ð ¦µÇ’¹¢’à 1960« Ÿ¿¬Á¹¢ *«ª½ ÊÕ¢* 1970 «ÕŸµ¿u Âé¢ «ª½Â¹×.. «á¢¦ªáE NœË*åXšËd ¤ò„éE Ÿ¿ÂË~º ¦µÇª½B§ŒÕ “X¾„Ã-®¾Õ-©-ÊÕ å£ÇÍŒa-J¢ÍÃ-ª½Õ. ¨ …Ÿ¿u«Õ¢ ‡¢ÅŒ “X¾¦µÇ«¢ ÍŒÖXÏ¢*¢Ÿ¿¢˜ä.. «Õ£¾ÉªÃ†¾Z ꢓŸ¿¢’Ã Æ¢ÅŒÂ¹× «á¢Ÿ¿Õ „ç©Õx„ç-AhÊ X¾©Õ “X¾«áÈ ²Ä«Ö->-¹-¯Ãu§ŒÕ …Ÿ¿u-«Ö-©-Eo¢šËF “X¾•©Õ ŸÄŸÄX¾Û’à «ÕJa-¤ò-§ŒÖ-ª½Õ. ÅíL¯Ã-@Áx-©ðx «ÕªÃª¸Ã ‚ÅŒt’õª½« E¯ÃŸÄEo ’¹šËd’à ¦µ¼ÕèÇÊ „çÖ®ÏÊ Ÿ±Ä¹êª.. ‚ ÅŒªÃyÅŒ £ÏÇ¢Ÿ¿Ö-ÅŒy-ÊÕ, £ÏÇ¢Ÿ¿Ö èÇB§ŒÕ-„Ã-ŸÄ-Eo ’¹šËd’à ÆÊÕ®¾-J¢ÍÃ-ª½Õ. ¦¢’ÃxŸä¬ü ÊÕ¢* «©®¾ «Íäa «á®Ïx¢©åXj B“«²Än-ªá©ð Nª½Õ-ÍŒÕ-¹×-X¾œä-„ê½Õ. ¦µÇ•¤ÄÅî ¹L®Ï X¾EÍ䮾Öh èÇB§ŒÕ ªÃ•ÂÌ-§ŒÖ-©ðx, «Õ£¾ÉªÃ†¾Z ªÃ•ÂÌ-§ŒÖ-©ðx Â̩¹ ¤Ä“ÅŒ ¤ò†Ï¢ÍÃ-ª½Õ. 1989©ð P«æ®Ê ÆCµÂê½ «ÕªÃK¸ X¾“A¹ '²Ä«ÖoÑÊÕ “¤Äª½¢Gµ¢Íê½Õ. ‚§ŒÕÊ ÅŒÊ „úËE, ²Ä«Öo ŸÄyªÃ „ç©x-œË¢Íä-„Ã-ª½Õ. «á¢¦ªá <¹šË ²Ä“«Ö-èÇu-Dµ-¬ÁÙ-©-ÊÕ D{Õ’Ã ‡Ÿ¿ÕªíˆÊo Dµ¬ÇL ÆE Â¹ØœÄ Ÿ±Ä¹êªÂ¹× æXª½Õ¢C.

ÂÃ-Jt-¹-®¾¢X¶¾Ö-©ðx X¾{Õd
ªÃ•ÂÌ-§ŒÕ¢’à ¹«âu-E-®¾Õd-©-ÊÕ P«æ®Ê «uAêª-ÂË¢*¢C. «á¢¦ªá©ð ¦µÇª½B§ŒÕ ¹«âuE®¾Õd ¤ÄKd ÆDµÊ¢©ðE ÆEo “X¾ŸµÄÊ ÂÃJt¹ ®¾¢X¶¾Ö© ‚CµX¾-ÅÃu-EÂË æ®Ê ’¹¢œË-Âí-šËd¢C. X¾©Õ wåXj„ä{Õ Â¹¢åXF©Õ, Âêípꪚü ¹¢åXF©ðx ƒÅŒª½ ªÃ“³Äd© ÂÃJt¹ש “¤Ä¦©u¢ ‡Â¹×ˆ«’à …¢œ¿œ¿¢Åî, «ÕªÃK¸©ê …Ÿîu’Ã©Õ Æ¯ä œË«Ö¢œþÊÕ Å窽åXjÂË B®¾ÕÂí*a N•§ŒÕ¢ ²ÄCµ¢ÍÃ-ª½Õ. ¨ N•§ŒÕ¢Åî ‚§ŒÕÊ ÂÃJt-¹-®¾¢X¶¾Ö-©ðx X¾{Õd ²ÄCµ¢ÍÃ-ª½Õ. „ëÕX¾Â¹~ ‚CµX¾ÅŒu ÂÃJt-¹-®¾¢X¶¾Ö© ¤ñœ¿T{dE §ŒÖ•-«Ö-¯Ãu-©-Â¹× P«æ®Ê Ʀµ¼§ŒÕ¢’à «ÖJ¢C. “X¾¦µ¼ÕÅŒy ª½¢’¹ ®¾¢®¾n-©ðx-ÊÖ ÂÃJt¹ ®¾¢X¶¾Ö©Õ, …Ÿîu-’¹-®¾¢X¶¾Ö-©ðx P«æ®Ê ¤Ä’à „ä®Ï¢C. «®¾Y X¾J“¬Á«Õ ÂÃJt-¹×-©ðx ‡¢Åî “¤Ä¦©u¢ …Êo „ëÕX¾Â¹~ ÂÃJt-¹-®¾¢X¶¾Õ ¯äÅŒ ¹%†¾g Ÿä¬Ç§ýÕ 1967©ð £¾ÇÅŒuÂ¹× ’¹Õª½-§ŒÖuª½Õ. ŸÄEÂË ¦Ç©ü-Ÿ±Ä-¹-ꪯä Â꽺«ÕE ÆX¾pšðx ‚ªîX¾º©Õ ’¹ÕX¾Ûp-«Õ-¯Ãoªá.

ÂÃ-Jt-¹-®¾¢X¶¾Ö-©Åî ¤Ä{Õ X¾Ûª½¤Ä©Â¹ ‡Eo¹-©ðx-ÊÖ Ÿ±ÄÂ¹êª X¾{Õd ²ÄCµ¢ÍÃ-ª½Õ. Ÿ±Ä¯ä X¾Ûª½¤Ä©Â¹ ‡Eo¹©ðx ¤òšÌ Íä®ÏÊ ÅíL²Äêª 40 ²Än¯Ã©Â¹× ’ÃÊÕ 17 ²Än¯Ã©ðx N•§ŒÕ-êÂ-ÅŒ-Ê¢ ‡’¹ª½„ä®Ï Ÿ±Ä¹êª.. Ââ“é’-®ý-Â¹× X¾ÛLX¾¢èÇ ª½Õ* ÍŒÖXÏ¢ÍÃ-ª½Õ. ¦ï¢¦Çªá «áEqX¾©ü ÂõEq-©ü-Â¹× ¤òšÌ Íä®ÏÊ ÅíL²Äêª 42 ²Än¯Ã©Õ é’©Õa-¹×E.. ‚ ÅŒªÃyÅŒ H‡¢®ÔåXj X¾ÜJh X¾{Õd ²ÄCµ¢ÍÃ-ª½Õ. P«æ®Ê ¤ÄKd ÆCµ¯äÅŒ’à …Êo ¦Ç©ü Ÿ±ÄÂ¹êª ‡Êoœ¿Ö “X¾ÅŒu¹~ ªÃ•ÂÌ-§ŒÖ-©ðxÂË «Íäa¢Ÿ¿Õ-Â¹× ‚®¾ÂËh ÍŒÖX¾©ä-Ÿ¿Õ. Ÿ±ÄÂ¹êª ¯äÅŒ%ÅŒy¢©ðE P«æ®Ê 1990 Ÿ¿¬Á¹¢©ð ªÃ•ÂÌ-§ŒÕ¢’à X¾ÜJh ‚CµX¾ÅŒu¢ ²ÄCµ¢ÍŒœ¿¢ “¤Äª½¢Gµ¢*¢C. ¦µÇ•¤ÄÅî ¤ñÅŒÕh åX{Õd¹×E ¹Ø{NÕ’Ã Æ«ÅŒJ¢*¢C. 1995 Æ客Hx ‡Eo¹©ðx 288 ²Än¯Ã©Â¹× ¨ ¹Ø{NÕ 138 ®Ô{xÊÕ éÂj«®¾¢ Í䮾Õ¹×E ÆCµÂÃ-ª½¢©ðÂË «*a¢C. ¦µÇ•¤ÄÐæ®Ê ¹Ø{NÕ ÆCµÂÃ-ª½¢©ð …ÊoX¾Ûpœ¿Õ ªÃ†¾Z “X¾¦µ¼ÕÅŒy NŸµÄÊ Eª½g§ŒÖ©Õ B®¾Õ-Âî-«-œ¿¢©ð Ÿ±ÄÂ¹êª Â̩¹ ¤Ä“ÅŒ ¤ò†Ï¢ÍŒ-œ¿¢Åî 'J„çÖšü ¹¢“šð-©üÑ’Ã æXª½Õ «*a¢C. ‚§ŒÕ¯ä ®¾y§ŒÕ¢’à ŌÊÊÕ ÅÃÊÕ J„çÖšü ¹¢“šð-©ü’à ÆGµ«-Jg¢ÍŒÕ-¹×-¯Ão-ª½Õ. ÆX¾pšË «ª½Â¹× ¦ï¢¦Çªá’à …Êo æXª½ÕÊÕ «á¢¦ÇŸäN æXJ{ «á¢¦ªá’à «Öª½Õp Íäªá¢ÍÃ-ª½Õ.

¯äÊÕ Ÿ¿%ÅŒªÃ†¾ßZœËE Âß¿Õ
-P-«-æ®Ê „ê½-®¾-ÅŒy¢åXj Ÿ±ÄÂ¹êª Â¹×«Ö-ª½Õ-œ¿Õ …Ÿ¿l´-„þ-Ÿ±Ä-¹êª, ²òŸ¿ª½ÕœË ¹׫Ö-ª½Õ-œ¿Õ ªÃèü-Ÿ±Ä-Â¹êª «ÕŸµ¿u N„ß¿¢ ¯ç©Âí-Êo-X¾Ûp-œ¿Õ Ÿ±Ä¹êª.. ¹׫֪½ÕœË X¾Â~ïä ELÍê½Õ. D¢Åî ªÃèü-Ÿ±Ä-Â¹êª 2006©ð «Õ£¾ÉªÃ†¾Z EªÃtº æ®Ê æXª½ÕÅî ¤ÄKd ²ÄnXÏ¢* „äª½Õ Â¹×¢X¾šË åX{Õd-¹×-¯Ão-ª½Õ. ¨ “X¾¦µÇ«¢ 2009 ‡Eo¹©åXj ¹EXÏ¢*¢C. ‹{Õ <L Ââ“é’-®ý-Â¹× …X¾§çÖ-’¹X¾-œË¢C. ªÃ-èü -„䪽Õ¹עX¾-šË åX-{Õd¹×-Êo ®¾¢Ÿ¿-ª½s´¢©ð P«æ®Ê X¾“A¹ ²Ä«Öo©ð ¦Ç©ü-Ÿ±Ä-Â¹êª ƒ¢{ª½Öyu “X¾ÍŒÕ-J-ÅŒ-„çÕi¢C. •JTÊ X¾JºÇ-«Ö-©-Eo¢šËF Ÿ¿%ÅŒ-ªÃ-†¾ßZ-œË-©Ç’à ֮͌¾Öh …¢œË-¤ò-§ŒÖ-ª½-Êo N«Õª½z OÕåXj …¢C ¹ŸÄ ÆÊo “X¾¬ÁoÂ¹× ‚§ŒÕÊ ®¾p¢C-®¾Öh.. '¯äÊÕ Ê©x ÆŸÄl©Õ åX{ÕdÂî«{¢ E•„äÕÂÃF.. Ÿ¿%ÅŒ-ªÃ-†¾ßZ-œËE Âß¿ÕÑ ÆE æXªíˆ-¯Ão-ª½Õ. ªÃèü „çRx¤ò«{¢ ÅŒÊÊÕ C“’Ãs´¢AÂË, B“«„çÕiÊ ¦ÇŸµ¿Â¹× ’¹ÕJ Íä®Ï¢Ÿ¿E.. ‚§ŒÕÊ ¨ Eª½g§ŒÕ¢ B®¾Õ-¹עšÇ-ª½E ¹©©ð Â¹ØœÄ -«Ü£ÏǢ͌©ä-Ÿ¿E ¦Ç©ü-Ÿ±Ä-Â¹êª ‚ ƒ¢{ª½Öyu©ð Íç¤Äpª½Õ.

«â-©Ç-©-åXj N„ß¿¢
«ÕªÃª¸Ã “X¾•© £¾Ç¹׈© Â„äÕ ¤òªÃ-œ¿Õ-ÅŒÕ-¯ÃoE ÍçX¾Ûp-Â¹×¯ä ¦Ç©ü-Ÿ±Ä-Â¹êª «â©Ç©åXj¯Ã N„ß¿¢ Íç©êªT¢C. Ÿ±ÄÂ¹êª ÅŒ¢“œË “X¾¦ð-ŸµÄ¢Â¹ªý ªÃ®ÏÊ ŸÄE “X¾Âê½¢.. ‚§ŒÕÊ Â¹×{Õ¢¦¢ H£¾ÉªýÂ¹× Íç¢CÊŸ¿E Ââ“é’®ý ¯äÅŒ CTy•§ýÕ ®Ï¢’û ‚ «ÕŸµ¿u ‚ªîXÏ¢ÍÃ-ª½Õ.